ပအိုဝ်ႏဝိဘတ်

ပအိုဝ်ႏပညာႏသျင်ႏသားယဟန်ႏရိုꩻ "ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏကိုနဝ်ꩻ ဝိဘတ်အဲဉ်ထဝ်း" နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ဟွုန်ဗာႏသꩻပေႏငါႏတွော့ꩻ ဒင်ႏပျꩻနယ်ဗာႏနုဲင်းယိုသွူဩ။

ပါဠိ၊ မန်း၊ ပအိုဝ်ႏ ဝိဘတ်ဘာႏသာႏပြန်ႏ

စဲဉ်ႏ	ပါဠိဟဲ့ꩻ	ဝိဘတ်နမ်း	မန်းဝိဘတ်	ပအိုဝ်ႏဝိဘတ်
၁	ကတ္တား	သိ-ယော	သည်၊ က၊ မှာ၊ ကား	နဝ်ꩻ၊ ကောင်း
၂	ကမ္မ	အံ-ယော	ကို၊ သို့	သူꩻ၊ ဒွို၊ ထျꩻ၊ ယို
၃	ကရဏ	နာ-ဟိ	ဖြင့်	တောမ်ႏ၊ နေး-တဲင်၊ တောမ်ႏ-တဲင်
၄	သဟာဒိယောဂ	နာ-ဟိ	နှင့်	တောမ်ႏ
၅	ဟေတု	နာ-ဟိ	ကြောင့်'မို့လို့	ပွိုး-မꩻ၊ ပွိုး-နဝ်ꩻမꩻ
၆	သမ္ပဒါန်	သ-နံ	အား'ငှါ	တာႏ၊ တွက်၊ တာႏရင်ꩻ
၇	အပါဒါန်	သ္မာ-ဟိ	မှ'အောက်'ထက်'က	အဝ်ႏ၊ ကယ်ꩻ၊ ထဲင်း၊ လဲဉ်း၊ အဝ်ႏလွို၊ နွို့သေꩻ
၈	သာမိ	သ-နံ	၏	သီး၊ အသီးထျꩻ
၉	လက္ခဏဝိသယ	သ္မာ-ဟိ	သော်'လတ်သော်	ပွိုးယို၊ ပွိုး-မꩻ၊ ကောပ်ပွိုး၊ ကထင်ႏ၊ ကထင်ႏတွိုႏနဝ်ꩻလဲင်ႏခါတွော့ꩻ
၁၀	အနာဒရ	သ-နံ	စဉ်'တုန်း'ခိုက်	တွင်ꩻ-ခွိုက်-မွိုက်ခွိုက်၊ ကျာꩻ၊ မခွိုက်အဝ်ႏတွင်ꩻ
၁၁	ဩကာသ	သ္မိံ-သု	၌'မှာ'တွင်'ဝယ်'ထံ	လောင်း၊ ကို၊ ဒွို၊ ဖဲ့ꩻ၊ ဖူꩻ
၁၂	အာလပန	သိ-ယော	အို'ဟယ်'အချင်း	အွိုးနဲး'အွိုးဟွေး

• ၁။ "ကတ္တား" မာꩻထွူဖေႏဒါႏကြိယာႏ၊
  • ထီနဝ်ꩻ ထုတ်ꩻလင်ꩻထာꩻဖွိုႏ၊
    • ထီနဝ်ꩻ မာꩻထွာဖေႏ အထုတ်ꩻကြိယာႏ။
• ၂။ "ကမ္မ" ကားကြိယာႏကမာꩻ ဝွေꩻခံႏဗာႏ၊
  • လွေꩻတွိုႏဆေꩻသူꩻ၊
    • ဆေꩻယို ခံႏဗာႏဝင်ꩻလွေꩻကြိယာႏ။
• ၃။ "ကရဏ" ကြိယာႏထွူအီ နေးတောမ်ႏထာꩻနဝ်ꩻ၊
  • လိတ်ယို တွဲႏအီတောမ်ႏစက်၊
    • စက်နဝ်ꩻ တွဲႏအီလေက်တာႏ ထာꩻခြွိုင်းတန်သွူ။
• ၄။ "သဟာဒိယောဂ" အွောန်ႏဆွိုင်ꩻအီလို့ဝင်ꩻ၊
  • မွူးတောမ်ႏလာ၊ မွိုးတောမ်ႏဖါ။
• ၅။ "ဟေတု" နယ်ဖေႏအပွိုး၊
  • နင်ꩻနွန်းနဝ်ꩻ တရေꩻဒျာႏ၊ ပွိုးအငဝ်းကျမ်ꩻမꩻ ဝင်ꩻလွꩻထီႏ။
• ၆။ "သမ္ပဒါန်" ဖေႏပိုတာႏ၊
  • ပိုအတွက်တာႏ ဖေႏဗာႏကူစွိုးစွိုး၊
  • သက်ဖေႏကဆွာꩻတာႏ အံႏဗာႏတသီႏ (တာႏ+တွက်တာႏ)။
• ၇။ "အပါဒါန်" အဝ်ႏအိုင် ထွိုင်ႏလွေꩻ၊
  • သီလမျတ်ကယ်ꩻ ဒါႏန၊
  • လိုꩻလွꩻယုက်ကယ်ꩻ လိုꩻမွိုက်၊
  • အမာꩻနဝ်ꩻ ဟဝ်ထဲင်းအအိုင်၊
  • အထွိုင်ႏနဝ်ꩻ ဟဝ်ထဲင်းအဗေင်ႏ
  • (အဝ်ႏ+ကယ်ꩻ+ထဲင်း+လဲဉ်း)။
• ၈။ "သာမိ" နယ်ဖေႏအဗွေႏ၊
  • ရဟန်ꩻသီးသပိတ်၊ လိုꩻမွိုက်သီးအထာꩻကျမ်ႏ (သီး+သီးအ-အ)။
• ၉။ "လက္ခဏဝိသယ" ပွိုးယို၊
  • ပွိုးပီးနဝ်ꩻ၊ ကောပ်ပွိုး၊ ကထင်ႏ၊ ပွိုးကမ်ႏမꩻယမ်၊ ကထင်ႏမာꩻမꩻအောင်ႏ။
• ၁၀။ "အနာဒရ"(တွင်ꩻ-ခွိုက်-မခွိုက်)
  • ပိုငွိုးတွင်ꩻ မွိုးလွေꩻနꩻ၊ ခွိုက်ခမ်းကလော့ ဒွူႏထီ။
• ၁၁။ "ဩကာသ"(ဒွို-ကို-ဖဲ့ꩻ-လောင်း)
  • ရဟန်ꩻဒွိုတရာꩻအဝ်ႏ၊ ဒိုင်ကိုဒဲန်အဝ်ႏ၊ အစိုႏရဖဲ့ꩻအာႏဏာႏအဝ်ႏ၊ သေင်ႏဒေါ့ꩻဟမ်ႏလောင်း။

ဒေါ့ꩻငဝ်းယို ကတ္တား ကြိယာႏ ကမ်- မီႏပါစုမ်ႏတဝ်းနဝ်ꩻ ထွာတဝ်းငဝ်းတငွါ၊

• ဥပမာႏ- သေင်ႏဒေါ့ꩻဒင်ႏဟမ်ႏလောင်း၊
  • သေင်ႏ-ကတ္တား၊ ဒေါ့ꩻဒင်ႏ-ကြိယာႏ၊ ဟမ်ႏလောင်း-ကမ်။ မွိုး-ကတ္တား၊ လွေꩻနꩻ-ကြိယာႏ၊ ပိုငွိုးတွင်ꩻ=ကမ်။

မန်း၊ ပအိုဝ်ႏဝိဘတ်

မန်းဝိဘတ်	ပအိုဝ်ႏဝိဘတ်
သည်	နောဝ်ꩻ/သွူ
တို့သည်	ဖုံႏနောဝ်ꩻ/ဖုံႏသွူ
ကို	ယို
တို့ကို	ဖုံႏယို
ဖြင့်	တွမ်ႏ
တို့ဖြင့်	ဖုံႏတွမ်ႏ
အား/ငှါ	အတွက်တာႏ/အတာႏ/အပွန်း/ပွုံႏတာႏ
တို့အား	ဖုံႏအတွက်တာႏ/ဖုံႏအတာႏ/ဖုံႏအပွန်း
မှ	ထျꩻ၊ အထျꩻ၊ အောဝ်ႏ-----
တို့မှ	ဖုံႏထျꩻ၊ ဖုံႏအထျꩻ
၏	ရင်ꩻ၊ အ----
တို့၏	ဖုံႏရင်ꩻ/သီးအ----
၌/ဝယ်/မှာ	အကို/အလောင်း/လောင်းကီ
တို့၌/တို့ဝယ်/တို့မှာ	ဖုံႏကို၊ ဖုံႏလောင်း
အို	အွိုး
ပြီးပြီ/ပြီးခဲ့ပြီ	ခါꩻ/ထွူလဲဉ်း/လဲဉ်း
ဆဲ/တုံး	ကျာꩻ၊ တွင်ꩻ(ပစ္စုပ္ပန်ႏ)
လတ္တံ့/ဦး/မည်/အံ့	အီႏ(အနာႏဂတ်)
ဖြစ်ပြီး	ထွာလဲဉ်း
ဖြစ်ဆဲ	ထွာတွင်ꩻ
ဖြစ်လတ္တံ့	အီႏထွာ
သော	ဒါႏ/ငါႏ/ဗာႏ/က
ထိုသို့ဖြစ်သည်ရှိသော်	မဉ်ႏထွာနုဲင်းနောဝ်ꩻနောဝ်ꩻ
ထို့ကြောင့်	ကွပ်ပွိုးနောဝ်ꩻမꩻ/နောဝ်ꩻမꩻ/ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ/ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ
ထို့ကြောင့်သာလျှင်	ပွိုးနဝ်ꩻမꩻသွူနဲ/ကွပ်နဝ်ꩻလွုမ်ꩻတဲင်
တနည်းကား	တနယ်ꩻနဝ်ꩻရာꩻ
ဒါပေမဲ့	ကွဲႏတဲင်တွော့ꩻ
အကယ်၍	မဉ်ႏ
ဤသို့ဖြစ်သည်ရှိသော်	မဉ်ႏအဝ်ႏထွာနုဲင်းယိုတဲ့
အိုတို့	အွိုးဖုံႏ/သီးဖုံႏ
၍	တဲင်/တွော့ꩻ
ဤသို့	နုဲင်းယို
ထိုသို့	နုဲင်းယိုနဝ်ꩻ/နုဲင်းနဝ်ꩻ/နုဲင်းယို
ဤသို့သာလျှင်	နုဲင်းယိုလွုမ်ꩻ
ထိုသို့သာလျှင်	နုဲင်းနောဝ်ꩻလွုမ်ꩻ
အကြောင်းကြောင့်	ပွိုးအကျောင်ꩻနဝ်ꩻမꩻ
သည်လည်းကောင်း	ယိုလဲ့ဟင်/ယိုလဲ့သင်
ဖြစ်ခဲ၏	ထွာကြွို့ꩻတောဝ်း
ဖြစ်ရခဲ၏	ထွာဗာႏကြွို့ꩻတောဝ်း
သကဲ့သို့	ဗွိုန်နုဲင်း
ဤကဲ့သို့	ဗွိုန်နုဲင်းယို
ထိုကဲ့သို့	ဗွိုန်နုဲင်းနဝ်ꩻ
ဤသူကဲ့သို့	ဗွိုန်နုဲင်းဝွေꩻယို
ထိုသူကဲ့သို့	ဗွိုန်နုဲင်းဝွေꩻနောဝ်ꩻ
ဤ	ယို
ထို	အွိုး
တိုင်တိုင်	လွုမ်းလွုမ်း/တနားကျင်း
ပတ်လုံး	လွုမ်းလွုမ်း/ဗွေဗွေ
ဖြစ်သော	ထွာဒါႏ/ကထွာဒါႏ

ကိတ်သာဓန(၇)မျိုꩻ

စဲဉ်ႏ	သာဓန	သင်္ကေတ	ပွုံႏစံႏ
၁	ကတ္တုသာဓန(မာꩻဒါႏသား)	---ဒါႏ(သင်္ကေတပါတောဝ်း)(----တတ်)	ကာရကော - မာꩻဒါႏသား (ဝါ)မာꩻသား
၂	ကမ္မသာဓန(ခံႏဗာႏသား)	---အပ်၊ ----ခံႏဗာႏ--- (---အပ်)	ကမ္မံ - မာꩻအပ်ထာꩻမာꩻ (ဝါ) ထာꩻမာꩻခံႏဗာႏမာꩻ
၃	ကရဏသာဓန(ကူႏငီႏဖေႏ)	--အီဒါႏ၊ ---အီတွမ်ႏ၊ ---အီအကျောင်ꩻ(ကထွာဒါႏ)၊ ---ကြောင်း---	မဇ္ဇံ - မွန်ꩻအီဒါႏဒေါဝ်(ဝါ)မွန်ꩻအီတွမ်ႏဒေါဝ်(ဝါ) မွန်ꩻအီအကျောင်ꩻ(ကထွာဒါႏ)ဒေါဝ်
၄	သမ္ပဒါနသာဓန(လက္ခံႏသား)	---ရာꩻ(----ရာ)	ဒါနိယော - လူႏဖေႏရာꩻရဟန်ꩻ
၅	အပါဒါနသာဓန(လွစ်ထန်ႏ/လွစ်ကင်ꩻ)	---ရာꩻ(----ရာ)	ပက္ကန္တံ - ဖထန်ႏရာꩻခင်ႏလမ်း
၆	အဓိကရဏသာဓန(ခင်ႏလမ်း)	---ရာꩻ(----ရာ)	သေနာသနံ - ဗေင်ႏရာꩻအုံရာꩻကျောင်ꩻ
၇	ဘာဝသာဓန(ကြိယာႏ)	----မုꩻ (---ခြင်း)	ဇယော - အောင်ႏမျင်ႏမုꩻ