ဗွေႏမဟိန္ဒ

ဗွေႏမဟိန္ဒယို ဖြဝ်ꩻခမ်းအခဝ်နဝ် ဝေင်ꩻသထွုံႏပေႏ (သီႏသဲင်ႏ) ဒုံဟော်ဆꩻနဝ် ကွက်(၃)ကို ကအဝ်ႏအုံဒါႏ စင်ꩻဖါခန္ဓာꩻဟိန်+စင်ꩻမွိုးပွယ်ꩻသီး လွူးဖွါꩻလင်ꩻဖေႏ နေင်ႏ ၁၃၄၄-ဗာႏ၊ တောႏလင်ꩻလောင်း(၅)နီꩻ၊ မွူးနီꩻကျာႏသပတေꩻ (၇-၁၀-၁၉၈၂)၊ ဖူးဝေး(၉)ဖြာꩻအကို ဝွေꩻဗွေႏယိုနဝ်ꩻ ထွာပဉ္စမဖြာꩻနဝ်ꩻသွူ။

ထွာသျင်ႏနေင်ႏလာတွမ်ႏခင်ႏလမ်းဌာႏန

နေင်ႏ ၁၃၅၆-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ဟားဆန်ꩻ (၁၀)နီꩻ၊ မွူးနီꩻတနင်္နွေႏ (၄-၅-၁၉၉၅)နဝ်ꩻ မွိုးဖါနီပါꩻ ခံႏထွာဖေႏပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻတကာႏ၊ ဝေင်ꩻသထွုံႏပေႏ-သီႏသဲင်ႏ၊ တနယ်ႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ ဇဝနာရာမလိတ်သွဉ်တွိုက် ပဓာနနာယကဗွေႏဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တဇဝန (နိုင်ငံတော်ဩဝါဒါစရိယ)နဝ်ꩻ ထွာဖေႏဥပဇ္ဈာယ်ႏဆရာႏတဲင် အဝ်ႏလိုꩻလမ်းဘဝနွို့ထင်ႏ ထွာထင်ႏခန်း သျင်ႏသာႏမဏေႏအရန်း၊ ဘွဲ့တောႏဖန်ထင်ႏ "သျင်ႏမဟိန္ဒ"နဝ်ꩻသွူ။

ထွာစင်ꩻနေင်ႏလာတွမ်ႏ ခင်ႏလမ်းဌာႏန

နေင်ႏ ၁၃၆၄၅-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻဆန်ꩻ (၁၄)နီꩻ၊ မွူးနီꩻဗုဒ္ဓဟူꩻ မွူးရဝ်ꩻခိုႏ ၉-နားရီႏပုဲင် (၆)မိနေတ်အခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻသထွုံႏပေႏ-သီႏသဲင်ႏ၊ တနယ်ႏလိုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ ဇဝနာရာမလိတ်သွဉ်တွိုက် "သာသနဇောတက"သိမ်ႏတောႏအကို မွိုးဖါနီပါꩻတွမ်ႏ ဖူးဝေးစွုမ်ꩻစွိုꩻသီး ခံႏထွာပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻတကာႏ၊ ဗွေႏဗွန်ကောဝိဒ (အဂ္ဂမဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ)၊ (နဲင်ႏငန်ႏတောႏဗဟိုႏသံဃာႏဝွန်ႏဆောင်ႏ)နဝ်ꩻ ထွာဖေႏဥပဇ္ဈာယ်ႏဆရာႏတဲင် အဝ်ႏသာႏမဏေႏအရန်း ဗꩻထင်ႏခန်းရဟန်ꩻဘဝ၊ နာမဖန်လင်ꩻ "စင်ꩻမဟိန္ဒ"နဝ်ꩻသွူ။ (ဗုဲင်သွိုလို့ဝင်ꩻစင်ꩻနဝ်ꩻ- စင်ꩻကောသလ္လ(ထီခွꩻ)၊ စင်ꩻသီရိဓမ္မ (ဘုရာꩻဗွာ)၊ စင်ꩻဂုဏဝံသ (ဟော်ဆနဝ်)။

အောင်ႏမျင်ႏလꩻလွေꩻ လိတ်အရန်းဖုံႏ-

တဲႏကဗုဲင်စသျင်ႏ ၁၃၅၇-ဗာႏမာꩻငါ၊ အောင်ႏမျင်ႏလꩻလွေꩻ ညောင်ႏရွီႏ(ဝိနယာဒိနုဂ္ဂဟ) မူလ၊ ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယတန်ꩻ၊ အစိုႏရပဌမပြန်လိတ်ဖြေႏပွယ်ꩻကိုနဝ်ꩻ အခြေပြုမူလတန်ꩻ၊ ပထမငယ်တန်ꩻ၊ ပထမလတ်၊ ပထမကြီး၊ ဓမ္မာစရိယ(သိုမ်ကျမ်ꩻ)၊ ရန်ႏကုန်ႏမင်္ဂလာဗျူဟာ သာႏမဏေႏကျောႏ ပထမရန်း၊ မန္တလေꩻသကျသီဟ သာႏမဏေႏကျာႏလိတ်ဖြေႏပွယ်ꩻ ပထမရန်း၊ အစိုႏရနိကာယ်လိတ်ဖြေႏပွယ်ꩻ (ဝိနယ)စူဠဝဂ္ဂတကျမ်ꩻ၊ မြောက်ဥက္ကလာပဝေင်ꩻနယ်ႏ စိန်ပန်းပရိယတ္တိလိတ်ဖြေႏပွယ်ꩻကို ပထမကြီးတန်ꩻတွမ်ႏ ဓမ္မာစရိယ(၃)ကျမ်ꩻ၊ ဝိနယာဓိကဓမ္မာစရိယလိတ်ဖြေႏပွယ်ꩻ။

သွဉ်ထူႏထေ့ ပရိယတ္တိပညာႏ ဗွေႏဆရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ-

ဝေင်ꩻသီႏသဲင်ႏ၊ ဇဝနာရာမလိတ်သွဉ်တွိုက်ကို (၁) ဗွေႏပုညဓမ္မ (မူလဓမ္မာစရိယ)၊ (၂) ဗွေႏဗွန်ကောဝိဒ(ယိုခါခါ)၊ (၃) ဗွေႏပညာသာမိ(လွဉ်ႏ)၊ (၄) ဗွေႏသုမန (လွဉ်ႏ)၊ (၅) ဗွေႏဓမ္မာလင်္ကာရ၊ (၆) ဗွေႏဓမ္မသာမိ(ယိုခါ-ဗွေႏဗွန်ထီဟန်ႏခြွီꩻ၊မောက်ꩻမုဲင်ႏ)၊ (၇) ဗွေႏဂုဏောဘာသ၊ (၈) ဗွေႏပညာသီဟ (ယိုခါ-ဝေင်ꩻနယ်ႏသံဃနာယကဥက္ကဋ္ဌ)။

ရန်ႏကုန်ႏတုံး၊ ဝေင်ꩻမရမ်းကုန်းနယ်ႏ (၁) ဗွေႏဆရာႏတောႏ ဝိဇ္ဇောတာရုံ (၂) တိုက်အုပ်ဆရာႏတောႏ ဗွေႏမေတ္တေယျ (ယိုခါ- ထွာဗွေႏဆရာႏတောႏ)၊ (၃) ဗွေႏဒယာလုက (ယိုခါ-မြောက်ဒဂုံ)၊ (၃) ဗွေႏပညာဝုဓ (၄) ဗွေႏနန္ဒသိရီ (၅) ဗွေႏဧသိက (လွဉ်ႏ)၊ (၆) ဗွေႏသုမန (ယိုခါ-ရွှေပေါက်ကံ)၊ (၇) ဗွေႏမဟောသဓာလင်္ကာရ (၈) ဗွေႏဓမ္မာနန္ဒာလင်္ကာရ၊ (၉) ဗွေႏသုဝဏ္ဏာလင်္ကာရ-သီးဖုံႏအထျꩻယင်။

ရန်ႏကုန်ႏတုံး၊ ကြည့်မြင်တိုင်ဝေင်ꩻ (တတိယ)အကြိမ် နွေရာသီဓမ္မာစရိယနှင့် ရွှေညဝါသင်တန်းအကို (၁) ဥုးအာဒိစ္စ (ညောင်တုန်း-ပါဠိပါရဂူ)၊ (၂) ဦးပညာသီဟ (ရွှေညဝါဆရာႏတောႏ)၊ (၃) ဦးသုန္ဒရ (ရွှေညဝါကျမ်ꩻဗွေႏဆရာႏ)၊ (၄) ဆရာဝင်း (ဘီးလင်း) ပါဠိပါရဂူတွမ်ႏ ဗဟန်းဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ ၃-လမ်း ဆရာကြီးဦးအောင်ခိုင် (ပါဠိဂုဏ်ထူး)သီးဖုံႏအထျꩻ သွဉ်ထူႏလွေꩻဗာႏ ပရိယတ္တိပညာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။

ခွုမ်မာꩻစွိုးခွိုꩻလိုꩻမျိုꩻတွမ်ႏ သာႏသနာႏထာꩻမာꩻ

ဒဲဉ်သီႏလက်ဆောင်ႏလိတ်စောင်ႏ-စတဲင်အကို တဲမ်းပသာလွေꩻဗာႏလိတ်အမျိုꩻမျိုꩻ၊ တဲႏ ၁၃၆၆-ဗာႏ ဗꩻလွေꩻနေင်ႏ ၁၃၇၆-ဗာႏနဝ်ꩻ ချꩻကိုလိတ် ဝေင်ꩻရန်ႏကုန်ႏ ဝိဇ္ဇောတာလိတ်သွဉ်တွိုက်ကို၊ ၁၃၇၁-ဗာႏ ဗꩻလွေꩻ ၁၃၇၅-ဗာႏနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻသီႏသဲင်ႏ၊ သုဲင်ꩻခဝ်၊ ဗန်းယေန်ႏ ဗွောင်သွဉ်လွေꩻဖေႏဗာႏ "ခမ်းသဲင်လာ-ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏယေန်ႏကေႏမုꩻသွဉ်တန်ꩻ"နဝ်ꩻသွူ။ တဲႏ ၁၃၇၂-ဗာႏနဝ်ꩻ ညောင်ႏရွီႏဝိနယာဒိနုဂ္ဂဟလိတ်ဖြေႏပြန်ႏပွယ်ꩻကိုနဝ်ꩻ ကြီးကြပ်ရေး-တွမ်ႏထောက်လိတ်၊ ထေပုစ္ဆာႏ။

၁၃၇၃-ဗာႏနေင်ႏကိုနဝ်ꩻ ထူႏတာႏဝွန်ႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏကိုဖေႏ "ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အဋ္ဌကထာႏ-ပထမတွယ်ꩻ၊ ဒုတိယတွယ်ꩻ"၊ တဲႏကသဲင်ꩻအုံချာစသီႏသဲင်ႏ၊ ဇဝနာရာမလိတ်သွဉ်တွိုက် ၁၃၇၇-ဗာႏနေင်ႏမာꩻငါ ချꩻကိုဖေႏလိတ် ပထမကြီးတန်ꩻတွမ်ႏ ဓမ္မာစရိယတန်ꩻ၊ ဟန်ႏနေင်ႏ ၁၃၈၇-ဗာႏယို ချꩻလွေꩻဖေႏ အခြေပြုမူလတန်ꩻ။

ခူႏခါႏခူႏခါႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏတဲမ်းလွေꩻဖေႏလိတ်အမျိုꩻမျိုꩻ၊ ထူႏတာႏဝွန်ႏပါ "လိတ်လုဲင်ꩻဥယျာဉ်ႏ-တရာꩻရောင်ႏခ ဓမ္မလိတ်စောင်ႏ"ထန်ႏနွောင်ꩻရေꩻ၊ ခမ်းသဲင်လာ ခွန်နင်ꩻသီးသွဉ်ထူႏအီတာႏ ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏ ဗဟိုႏသံဃာႏစွိုꩻကထေဒါႏ လိတ်စောင်ႏအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။

ခေတ်ကာႏလအလွောက်ꩻ "ဖုန်း"ကို ဟော်ꩻထွားခရာႏဖေႏကလွိုင်ႏအာတဲင် ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွေꩻပါ လိတ်ပအိုဝ်ႏ အေပီကေဖုံႏ၊ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ပအိုဝ်ႏဝဲဘ်သုဲက်ကထွာဒါႏ "ပအိုဝ်ႏဝီခီပီးဒီးယား"နဝ်ꩻတဲ့ အခေႏနေႏအလꩻ အဝ်ႏတဲမ်းလွေꩻတနီꩻတစိꩻစိꩻ ဗꩻဟန်ႏသနီꩻ (၁၃၈၇)ယိုခါခါနဝ်ꩻသွူ။