လိတ်လုံးထွန်ႏ
လိုꩻစခါဖုံႏနဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏတဗာႏဗာႏယို ဖေႏကထိုꩻမားမွိုန်းအတာႏ မုဲင်တောင်ꩻသေꩻခါꩻရောင်တွမ်ႏလုံးထွန်ႏလုံးလောင်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ကတဲမ်းဒင်ႏနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻတဲမ်းကမ္ပာယ်ႏလိတ်လုံးထွန်ႏဖုံႏ၊အက္ခရာႏအွဉ်ႏဒင်ႏလုံးလောင်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ထောင်ထွားလိတ်လုံးနဝ်ꩻစားတဲင် ကတဲမ်းဒါႏလုံးခေတ်ဖုံႏ ဝွေꩻသီးယွုမ်းအံႏထာꩻယူႏဝါဒ၊ယေန်ႏငဲးအနုပညာႏဖုံႏတွမ်ႏလိုꩻမုရေꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို ထွာဒျာႏခမ်းထီသမဲင်ꩻအစွဲးအကမ်းဖုံႏသွူ။ ကမ္ဘာႏလောင်းကတဲမ်းလုံးလိတ်ယို ကပေါႏရီးဝင်ꩻနဝ်ꩻ ဘီစီ ၃၆၀၀ ရပ်တဲင် အီဂျစ်လိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ တဲမ်းဒင်ႏရီးရီးဝင်ꩻသွူ။ အီဂျစ်ခမ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ ကဟဲ့ꩻဖန်ဒါႏ ဟိုင်ယာရိုဂလစ်လိတ်ပွုံႏယို တွမ်ႏအမုဲင်ꩻနေး ခွန်သင်းခဲင်ꩻ၊အထိန်ꩻအမုဲင် ဗိသုကာတယ်ႏဆို့ꩻလမ်းဖုံႏ တဲမ်းဒင်ႏခါꩻနဝ်ꩻစားသွူ။နေင်ႏပေါင်ꩻညလွဉ် ၂၀၀ ရပ်နဝ်ꩻ ဘေဘီလုံးခမ်းတွမ်ႏဟံႏနယ်ႏပင်ႏလယ်ႏကိုသားဒေႏသဖုံႏ တဲမ်းလိတ်အနယ်ꩻပညာႏသီးထောင်ထွားလွေꩻနဝ်ꩻ တဲမ်းလိတ်ယံတိုꩻတက်လိတ်လုံးဖုံႏယို တဲမ်းမတ်တန်ꩻပေါႏလွဉ်သွူ။ အီဂျစ်ခမ်း၊ စပိန်ခမ်းတွမ်ႏဟံႏနယ်ႏအလင်ကထီႏဒါႏတဲမ်းလိတ်ကဗွိုန်ပီဝင်ꩻခမ်းနဝ်ꩻ ၃၀၀လွိုစွဉ်ႏသွူ။
အီဂျစ်ခမ်း ဘီစီ ၃၄၀၀တွမ်ႏ ၂၇၀၀ တွိုႏလွေꩻနေင်ႏ တဲမ်းမုဲင်တွမ်ႏလုံးနေးယို နုဲင်းယိုခါထီႏဗာႏ န စစ္စလီကြွန်လောင်း ပါလာမိုအွဉ်ႏနယ်တွိုက်နဝ်ꩻသွူ။လုံးတွတ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻဟဲ့ꩻ ပါလာမိုလိတ်လုံးနဝ်ꩻသွူ။နဝ်ꩻထွူ ဘေဘီလုံးခမ်း ဘီစီ ၂၀၀၀ လွိုကဆို့ꩻခါꩻဒါႏ ဟမ္မူရာဘီခွန် ဥပဒေႏလုံးလိတ်ထွန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ အဆီးရီးယားခမ်း ဘီစီ ၇၀၀ ရပ် ဆင်နာကရစ် ခွန် ကဆို့ꩻခါꩻတဲ့နဝ်ꩻ ဘီစီ ၂၀၀ ရပ် အီဂျစ်ခမ်းကဆို့ꩻခါꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဝင်ꩻသေအာလိတ်လုံးထွန်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ရိုဇက်တာလိတ်လုံးနဝ်ꩻ ကဟဲ့ꩻဒါႏ ဟိုင်ယာရိုဂ လစ်ဖစ် တဲမ်းလိတ်ပွုံႏနယ်ꩻ၊ ဒီမိုတစ်တဲမ်းနယ်ꩻ၊ ဂရိတဲမ်းနယ်ꩻ အဝ်ႏသွံမျိုꩻသွူ။ ပြစ်သစ်လိုꩻမျိုꩻ ရှမ်ပိုလီယန်ပါꩻယို လိတ်လုံးထွန်ႏကပါဒါႏငဝ်းယို အနေင်ႏ ၂၀မꩻ အောင်ႏမျင်ႏတဲင် နဝ်ꩻနဝ်ꩻယိုခါ အဝ်ႏအင်္ဂလိတ်ခမ်းတွိုက်ကိုသွူ။
သိန္ဒုခြောင် မိုဟန်ဂျိုဒါရိုဟာရပ်ပ အရပ်ဒေႏသဖုံႏ ကခူႏမော့ꩻဒါႏလိတ်လုံးဖုံႏနဝ်ꩻ တဖောႏနွောင်ꩻဒွိုန်းအနမ်းတဲင် အိန္ဒိယခမ်းနဝ်ꩻ ဘီစီ ၂၅၀ရပ်မꩻ သီရိဓမ္မာသောက တယ်ႏဆို့ꩻလိတ်လုံးထွန်ႏနဝ်ꩻသွူ။ သီရိဓမ္မာသောကခွန်တန်နဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏကဗွိုန်ပီဒါႏ အထိန်ꩻအမုဲင်ꩻဖုံႏယို တယ်ႏဆို့ꩻမတ်တန်ꩻသွူ။ သီရိဓမ္မာသောက လိတ်လုံးထွန်ႏယိုတွမ်ႏ ဗြာဟ္မီအက္ခရာ၊ ခရော့ရှတီအက္ခရာဖုံႏယို တဲမ်းမုဲင်သေꩻခါꩻသွူ။
ခယ်ႏခမ်းနဝ်ꩻ ဘီစီ ၂၀၀၀ ရပ် ရှန်ခွန်စီးစူကို တွမ်ႏလိတ်စေးလာႏတဲင် လုံးနေးတမွေးတဝ်းတွော့ꩻ တွမ်ႏဆင်စွယ်ႏ၊ကြေ့ꩻခြုံ၊တွမ်ႏထာꩻဆွတ်ꩻဖုံႏတဲင် တွိုႏ ၂၀၀နေင်ႏရပ်မ ကွဲးတဲမ်းဒင်ႏလုံးလောင်းထွူတရန်းမꩻ တဲမ်းသော့ꩻလွေꩻစေးလာႏကိုသွူ။ မျန်ႏမာႏခမ်းကတဲမ်းဒါႏလုံးထွန်ႏလိတ်လောင်းနဝ်ꩻ ပေါႏစစသရေခေတ္တရာခေတ်နဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻသီးကခူႏချာဒျာႏခေတ်ဝေင်ꩻယနဝ်ꩻ ထီႏမော့ꩻဗာႏ ပျူခွန်ဘွဲ့ဖုံႏတွမ်ႏအလွူးအသီမွူးနီꩻသွူ။ပုဂံခေတ်နဝ်ꩻ ဘုရာꩻကျောင်ꩻ၊ကမာꩻဒါႏကုသိုလ်ႏဖုံႏ၊ဆုတောင်ꩻလိတ်ဖုံႏယို တဲမ်းဒင်ႏနေးလိတ်လုံးလောင်းသွူ။ မျန်ႏမာႏခမ်းအရပ်ရပ်ဖုံႏ ပျူ၊ မွန်လိတ်၊ မျန်ႏမာႏလိတ်၊ ပါဠိလိတ်၊ သက္ကဋလိတ်ဖုံႏယို တဲမ်းဒင်ႏလုံးလောင်းထီႏမော့ꩻဗာႏသွူ။ မြစေတီလိတ်လုံးယို ထောင်ထွားဗာႏနဝ်ꩻ ပုဂံခေတ်ကသွုံꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါယို သမဲင်ꩻအတာႏအတိဉ်ႏအကျတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ကမ္ဘာႏလိတ်လုံးထွန်ႏယို ကဒင်ႏဒါႏပဥ္စမသံဂါယနာ မင်းတုန်းမင်းခွန်ကတဲမ်းဒါႏလိတ်လုံးထွန်ႏယို အရေꩻကီꩻငါႏအခန်ꩻကဏ္ဍတဗာႏဒျာႏနေနေသွူ။ပဉ္စမသံဂါယနာကဒင်ႏထွူ မင်းတုန်းခွန် ပိဋိကတ်တောႏဖုံႏယို အတာႏဆွာꩻအတာႏ ဝိနယ်ꩻ ပိဋိကတ်တောꩻယို တွမ်ႏလုံးနေးတဲင် တဲမ်းဒင်ႏ ၁၁၁ဗီႏ၊ အဘိဓမ္မာပိဋိကတ်တောႏယို လုံးအဗီႏ ၂၀၈ဗာႏအလောင်း၊ သုတ္တန်ပိဋိကတ်တောႏယို လုံးအဗီႏ ၄၁၀ ဗီႏ၊ အဝ်ႏတဲမ်းဒင်ႏရောင်နဝ်ꩻစားသွူ။ စုစုခြွဉ်းလုံးအဗီႏ ၇၁၉ ဗီႏတဲမ်းလွေꩻ ၇နေင်ႏပုဲင် ၅လာညနဝ်ꩻသွူ။ကတဲမ်းဒင်ႏဒါႏလုံးထွန်ႏလောင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်ထီႏကနုဲင်းယိုခါသွူ။ [၁]
အာႏကွိုꩻ
[မွဉ်းဖျင် | မွဉ်းဖျင်အရွီးခိုႏ]- ↑ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အပိုင်း၂။ အတွဲ(က)