အာဖရိက

အဝ်ႏ Wikipedia ကို
အ​ညွှန်း​သို့ ခုန်ကူးရန် ရှာဖွေရန် ခုန်ကူးမည်
အာဖရိကတွိုက်
Africa (orthographic projection).svg
ဧရိယာႏ၃၀,၃၇၀,၀၀၀ km2 (၁၁,၇၃၀,၀၀၀ sq mi), အရန်း၂
လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း၁,၂၂၅,၀၈၀,၅၁၀[၁] (၂၀၁၆, 2nd)
လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း အာတချꩻမုꩻတမ်းပလေက်:Pop density
GDP (nominal)US$ ၃.၃ ထရီလီယံ (၂၀၁၇, ပဥ္စမ)
en:DemonymAfrican
ခမ်းထီဖိုင်ႏ၅၄ ( ၂ ဖြုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသျုတ်တရေင်)
အုံနောင်ဟံႏနယ်ႏဖုံႏ
ဘာႏသာႏငဝ်းငွါဖိုင်ႏခမ်းရင်ꩻသား ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ ၁၂၅၀–၃၀၀၀ ရပ်
အခိန်ႏအွိုင်ꩻဖိုင်ႏတယ်ႏ UTC-1 ဗꩻ UTC+4
အတန်သွတ်ꩻဝေင်ꩻဖိုင်ႏအာဖရိကတွိုက်ကို ဝေင်ꩻဖုံႏစာႏရင်ꩻ
တမ်းပလေက်:Country data Nigeria ဝေင်ꩻလာဂို့စ်
တမ်းပလေက်:Country data အီဂျစ် ဝေင်ꩻကိုင်ရို
တမ်းပလေက်:Country data Democratic Republic of the Congo ဝေင်ꩻကင်ရှာဆာ
တမ်းပလေက်:Country data South Africa ဝေင်ꩻဂျိုဟန္နက်စဗတ်
တမ်းပလေက်:Country data Sudan ဝေင်ꩻခါတွမ်း
တမ်းပလေက်:Country data Tanzania ဝေင်ꩻဒါအက်စ် ဆယ်လန်း
တမ်းပလေက်:Country data Egypt ဝေင်ꩻအလက်ဇန္ဒရီးယား
တမ်းပလေက်:Country data Ivory Coast Abidjan
တမ်းပလေက်:Country data Algeria ဝေင်ꩻအယ်လဂျီးယား
တမ်းပလေက်:Country data Nigeria ဝေင်ꩻကနို
တမ်းပလေက်:Country data Morocco ဝေင်ꩻကာဆာဘလန်ကာ
တမ်းပလေက်:Country data Nigeria ဝေင်ꩻအိုင်ဘာဒန်
တမ်းပလေက်:Country data Kenya ဝေင်ꩻနိုင်ရိုဘီ
တမ်းပလေက်:Country data Ethiopia ဝေင်ꩻအာဒစ် အာဘာဘာ
တမ်းပလေက်:Country data Nigeria ဝေင်ꩻအဘူဂျာ
တမ်းပလေက်:Country data Ghana ဝေင်ꩻအက်ခရာ

အာဖရိကတွိုက် (အိဉ်ႏကလေက်: Africa) နဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏဟံႏလောင်း အာသျတွိုက်ထွူနဝ်ꩻ ထွာစွောန်ႏ ဒုတိယ အတန်သွတ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏအလုဲင်းသွတ်ꩻ တောမ်ႏ လိုꩻဖြာꩻခြွောန်း ဒုတိယအအာသွတ်ꩻ တွိုက်တန်တဖြုံႏသွူ။ မိဉ်ႏတွက်ထူႏသော့ꩻပါ ကွန်ဖုံႏနဝ်ꩻ အအဲဉ်ႏအလုဲင်ႏအဝ်ႏ စတုရန်းမဲင်ႏ ၁၁.၇ သန်း (စတုရန်းကီလိုမီတာ ၃၀.၂ သန်း) ရပ်တဲင် အဝ်ႏဒို့ꩻတတွာလွေꩻ ကမ္ဘာႏဟံႏခိုႏမဲ့ငါခြွဉ်း (၆%)တောမ်ႏ ထူႏခါꩻခင်ႏလမ်း ကမ္ဘာႏဟံႏယာႏကောင်အကို (၂၀.၄%)သွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၉ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဟံႏနယ်ႏခြွဉ်း ၆၁ ဗာႏအကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း အဝ်ႏအုံသော့ꩻ (၁ ဗီလီယံ)ရပ်တဲင် တတွာစွဉ်ႏ ကမ္ဘာႏဟံႏလိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း (၁၄.၇၂%)သွူ။

အာဖရိကတွိုက် ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ပင်ႏလယ်ႏဟံႏခါႏ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏထင်ꩻနဝ်ꩻ သီနုဲင်းကွန်ရဲဉ်ႏလောင်း ကအဝ်ႏဒါႏ သူးအဲက်ရောင်ꩻတန်(တူးမြောင်း)တောမ်ႏ ပင်ႏလယ်ႏတနျာႏ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်နဝ်ꩻ အေင်ဒိယသမုဒ္ဒရာႏ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာႏဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ အာဖရိကတွိုက်ကို ကပဲင်ႏချာဒါႏ ခမ်းထီတန်အာႏဏာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၅၄)ခမ်းတဲင် မဒါဂတ်စကားတောမ်ႏ ကွန်အလင်ဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။

သိပ္ပံပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ အသောင်အရင်ꩻအနယ်ꩻအလꩻ အာဖရိကတွိုက်ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လိုꩻဖုံႏ ကအဝ်ႏအုံလွဉ်ရီးဒါႏ ဒေႏသတဖြုံႏဒျာႏအကျောင်ꩻ အွောန်ႏထွော့မတ်ခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကထွူလဲဉ်း ကရီးစခါ နေင်ႏပေါင်ႏ(၇)သန်းရပ် ခိန်ႏနဝ်ꩻခါ ကအဝ်ႏအုံဒါႏ ထမ်(လူဝံ)အထောက်အထားဖုံႏယို ထီႏမော့ꩻလွေꩻ အာဖရိကကိုတဲင် လိုꩻဖုံႏကအဝ်ႏအုံ အစဝ်းသွတ်ꩻ အထောက်အထားနဝ်ꩻ ထီႏမော့ꩻလွေꩻ အီတီယိုးပီးယားခမ်းထီ ခမ်းလမ်းတထွောင်းကို သက်တန်ꩻနဝ်ꩻ လꩻလဲဉ်း နေင်ႏပေါင်ꩻ (၂)သန်းလွိုသွူ။ အာဖရိကနဝ်ꩻ အဝ်ႏကိပ်ꩻဒင်ႏလွေꩻ အီကွေတာလောင်းတဲင် ရာႏသီႏဥတုလဲ့ အဝ်ႏစွုမ်ႏမွေးသွူ။ ကမ္ဘာႏဟံႏ အခဝ်ထင်ꩻ ရာႏသီႏဥတုတောမ်ႏ ကမ္ဘာႏဟံႏ အခဝ်နဝ် ရာႏသီႏဥတုဖုံႏ နီစွိုးကလꩻလို့ဒါႏ တွိုက်တဖြုံႏဒျာႏသွူ။ အာဖရိကတွိုက် စီꩻပွာꩻရေꩻထင်ႏထိုအာႏနဝ်ꩻ ၂၀၁၀ စာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ(၅%)၊ တွိုင်ႏ ၂၀၁၁ နဝ်ꩻ အဝ်ႏ (၅.၅%)သွူ။

ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏတောမ်ႏ ဒေႏသဖုံႏ[မွဉ်းဖျင် | မွဉ်းဖျင်အရွီးခိုႏ]

အာဖရိကတွိုက် ဒေႏသဖိုင်ႏ -
ခမ်းထီတောမ်ႏ ဒေႏသမိဉ်ꩻ[၂] ဧရိယာႏ
(km²)
လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း
(၂၀၀၂ အရမ်ꩻ)
လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းတချꩻမုꩻ
(per km²)
ဝေင်ꩻတန်
အာဖရိကခဝ်ကွဉ်ႏ:
ကိုမိုရိုခမ်းထီ ၂,၁၇၀ ၆၁၄,၃၈၂ ၂၈၃.၁ Moroni
ကင်ညာခမ်းထီ ၅၈၂,၆၅၀ ၃၁,၁၃၈,၇၃၅ ၅၃.၄ ဝေင်ꩻနိုင်ရိုဘီ
ဂျီဘူတီခမ်းထီ ၂၃,၀၀၀ ၄၇၂,၈၁၀ ၂၀.၆ ဝေင်ꩻဂျီဘူတီ
ဆေးရှဲခမ်းထီ ၄၅၅ ၈၀,၀၉၈ ၁၇၆.၀ Victoria
ဆိုမာလီယာခမ်းထီ ၆၃၇,၆၅၇ ၇,၇၅၃,၃၁၀ ၁၂.၂ Mogadishu
ဇင်ဘာဘွေခမ်းထီ ၃၉၀,၅၈၀ ၁၁,၃၇၆,၆၇၆ ၂၉.၁ Harare
ဇမ်ဘီယာခမ်းထီ ၇၅၂,၆၁၄ ၉,၉၅၉,၀၃၇ ၁၃.၂ Lusaka
တန်ဇေးနီးယားခမ်းထီ ၉၄၅,၀၈၇ ၃၇,၁၈၇,၉၃၉ ၃၉.၃ Dodoma
ဘူရွန်ဒီခမ်းထီ ၂၇,၈၃၀ ၆,၃၇၃,၀၀၂ ၂၂၉.၀ Bujumbura
မဒါဂတ်စကားခမ်းထီ ၅၈၇,၀၄၀ ၁၆,၄၇၃,၄၇၇ ၂၈.၁ Antananarivo
မာလဝီခမ်းထီ ၁၁၈,၄၈၀ ၁၀,၇၀၁,၈၂၄ ၉၀.၃ Lilongwe
တမ်းပလေက်:Country data မာယော့တ် (ပဉ်တစ်) ၃၇၄ ၁၇၀,၈၇၉ ၄၅၆.၉ Mamoudzou
မောရစ်ရှခမ်းထီ ၂,၀၄၀ ၁,၂၀၀,၂၀၆ ၅၈၈.၃ ဝေင်ꩻပေါ့တ်လူးဝစ်
မိုဇမ်ဘစ်ခမ်းထီ ၈၀၁,၅၉၀ ၁၉,၆၀၇,၅၁၉ ၂၄.၅ Maputo
ယုဂန္ဓခမ်းထီ ၂၃၆,၀၄၀ ၂၄,၆၉၉,၀၇၃ ၁၀၄.၆ Kampala
ရဝမ်ဒါခမ်းထီ ၂၆,၃၃၈ ၇,၃၉၈,၀၇၄ ၂၈၀.၉ Kigali
ဟေညွန် (réunion)(ပဉ်တစ်) ၂,၅၁၂ ၇၄၃,၉၈၁ ၂၉၆.၂ Saint-Denis
အီရီထရီးယားခမ်းထီ ၁၂၁,၃၂၀ ၄,၄၆၅,၆၅၁ ၃၆.၈ Asmara
အီသီယိုးပီးယားခမ်းထီ ၁,၁၂၇,၁၂၇ ၆၇,၆၇၃,၀၃၁ ၆၀.၀ ဝေင်ꩻအာဒစ် အာဘာဘာ
အာဖရိကခဝ်ထာႏဝ:
ကင်မရွန်းခမ်းထီ ၄၇၅,၄၄၀ ၁၆,၁၈၄,၇၄၈ ၃၄.၀ Yaoundé
ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်ခမ်းနမ်းဗွေႏခမ်းထီ ၂,၃၄၅,၄၁၀ ၅၅,၂၂၅,၄၇၈ ၂၃.၅ Kinshasa
ကွန်ဂိုခမ်းထီ ၃၄၂,၀၀၀ ၂,၉၅၈,၄၄၈ ၈.၇ Brazzaville
ချဒ်ခမ်းထီ ၁,၂၈၄,၀၀၀ ၈,၉၉၇,၂၃၇ ၇.၀ N'Djamena
ဂါဘွန်ခမ်းထီ ၂၆၇,၆၆၇ ၁,၂၃၃,၃၅၃ ၄.၆ Libreville
ဆေတိုမီတောမ်ႏပရင်စီပီခမ်းထီ ၁,၀၀၁ ၁၇၀,၃၇၂ ၁၇၀.၂ São Tomé
ဗဟိုႏအာဖရိကခမ်းထီ ၆၂၂,၉၈၄ ၃,၆၄၂,၇၃၉ ၅.၈ Bangui
အီကွေတာဂီနီခမ်းထီ ၂၈,၀၅၁ ၄၉၈,၁၄၄ ၁၇.၈ Malabo
အင်ဂိုလာခမ်းထီ ၁,၂၄၆,၇၀၀ ၁၀,၅၉၃,၁၇၁ ၈.၅ Luanda
အာဖရိကခဝ်ထင်ꩻ:
ဆူဒန်ခမ်းထီ ၂,၅၀၅,၈၁၀ ၃၇,၀၉၀,၂၉၈ ၁၄.၈ Khartoum
တူနီးရှားခမ်းထီ ၁၆၃,၆၁၀ ၉,၈၁၅,၆၄၄ ၆၀.၀ ဝေင်ꩻတူးနစ်
မော်ရိုကိုခမ်းထီ ၄၄၆,၅၅၀ ၃၁,၁၆၇,၇၈၃ ၆၉.၈ Rabat
လစ်ဗျားခမ်းထီ ၁,၇၅၉,၅၄၀ ၅,၃၆၈,၅၈၅ ၃.၁ ဝေင်ꩻထရီပိုလီ
ဆဟာရတွို့ꩻ[၃] ၂၆၆,၀၀၀ ၂၅၆,၁၇၇ ၁.၀ El Aaiún
တမ်းပလေက်:Country data အီဂျစ်ခမ်းထီ[၄] ၁,၀၀၁,၄၅၀ ၇၀,၇၁၂,၃၄၅ ၇၀.၆ ဝေင်ꩻကိုင်ရို
အယ်လ်ဂျီးရီးယားခမ်းထီ ၂,၃၈၁,၇၄၀ ၃၂,၂၇၇,၉၄၂ ၁၃.၆ Algiers
အာဖရိကခဝ်ထင်ꩻကို ကအဝ်ႏဒါႏစပိန်ခမ်းထီတောမ်ႏ ပေါ်တူဂီခမ်းထီ ပွိုင်ႏဒါႏဟံႏနယ်ႏဖုံႏ:
တမ်းပလေက်:Country data ကနေရီကျွန်းများ (စပိန်ခမ်းထီ)[၅] ၇,၄၉၂ ၁,၆၉၄,၄၇၇ ၂၂၆.၂ Las Palmas de Gran Canaria,
Santa Cruz de Tenerife
တမ်းပလေက်:Country data ဆိုတာ (စပိန်ခမ်းထီ)[၆] ၂၀ ၇၁,၅၀၅ ၃,၅၇၅.၂
တမ်းပလေက်:Country data မက်ဒိုင်ရာကျွန်းများ (ပေါ်တူဂီခမ်းထီ)[၇] ၇၉၇ ၂၄၅,၀၀၀ ၃၀၇.၄ Funchal
တမ်းပလေက်:Country data မလီယာ (Melilla) (စပိန်)[၈] ၁၂ ၆၆,၄၁၁ ၅,၅၃၄.၂
အာဖရိကခဝ်နဝ်:
ဆွာဇီလန်ခမ်းထီ ၁၇,၃၆၃ ၁,၁၂၃,၆၀၅ ၆၄.၇ Mbabane
တောင်အာဖရိကခမ်းထီ ၁,၂၁၉,၉၁၂ ၄၃,၆၄၇,၆၅၈ ၃၅.၈ Bloemfontein, Cape Town, Pretoria[၉]
နမီးဘီးယားခမ်းထီ ၈၂၅,၄၁၈ ၁,၈၂၀,၉၁၆ ၂.၂ Windhoek
ဘော့ဆွာနာခမ်းထီ ၆၀၀,၃၇၀ ၁,၅၉၁,၂၃၂ ၂.၇ Gaborone
လီဆိုသိုခမ်းထီ ၃၀,၃၅၅ ၂,၂၀၇,၉၅၄ ၇၂.၇ Maseru
အာဖရိကခဝ်တွို့ꩻ:
တမ်းပလေက်:Country data ကိုယ့်ဒီဗွားနိုင်ငံ (အိုင်ဗိုရီကိုစ့်) ၃၂၂,၄၆၀ ၁၆,၈၀၄,၇၈၄ ၅၂.၁ Abidjan, Yamoussoukro[၁၀]
ကိတ်ဗာဒီခမ်းထီ ၄,၀၃၃ ၄၀၈,၇၆၀ ၁၀၁.၄ Praia
ဂါနာခမ်းထီ ၂၃၉,၄၆၀ ၂၀,၂၄၄,၁၅၄ ၈၄.၅ Accra
ဂီနီ-ဘီစောခမ်းထီ ၃၆,၁၂၀ ၁,၃၄၅,၄၇၉ ၃၇.၃ Bissau
ဂီနီခမ်းထီ ၂၄၅,၈၅၇ ၇,၇၇၅,၀၆၅ ၃၁.၆ Conakry
ဂမ်ဘီယာခမ်းထီ ၁၁,၃၀၀ ၁,၄၅၅,၈၄၂ ၁၂၈.၈ Banjul
တမ်းပလေက်:Country data စိန့်ဟယ်လယ်နာ (ဂရိတ်ဗြိတိန်ခမ်းထီ) ၄၁၀ ၇,၃၁၇ ၁၇.၈ Jamestown
ဆီနီဂေါခမ်းထီ ၁၉၆,၁၉၀ ၁၀,၅၈၉,၅၇၁ ၅၄.၀ Dakar
ဆီရာလီယွန်ခမ်းထီ ၇၁,၇၄၀ ၅,၆၁၄,၇၄၃ ၇၈.၃ Freetown
တိုဂိုခမ်းထီ ၅၆,၇၈၅ ၅,၂၈၅,၅၀၁ ၉၃.၁ Lomé
နိုင်ဂျီးရီးယားခမ်းထီ ၉၂၃,၇၆၈ ၁၂၉,၉၃၄,၉၁၁ ၁၄၀.၇ Abuja
နိုင်ဂျာခမ်းထီ ၁,၂၆၇,၀၀၀ ၁၀,၆၃၉,၇၄၄ ၈.၄ Niamey
ဘီနင်ခမ်းထီ ၁၁၂,၆၂၀ ၆,၇၈၇,၆၂၅ ၆၀.၃ Porto-Novo
ဘူကီးနားဖာဆိုခမ်းထီ ၂၇၄,၂၀၀ ၁၂,၆၀၃,၁၈၅ ၄၆.၀ Ouagadougou
မာလီခမ်းထီ ၁,၂၄၀,၀၀၀ ၁၁,၃၄၀,၄၈၀ ၉.၁ Bamako
မော်ရီတေးနီးယားခမ်းထီ ၁,၀၃၀,၇၀၀ ၂,၈၂၈,၈၅၈ ၂.၇ Nouakchott
လိုက်ဘေးရီးယားခမ်းထီ ၁၁၁,၃၇၀ ၃,၂၈၈,၁၉၈ ၂၉.၅ မွန်ရိုးဗီးယားမြို့
ခြွောန်း ၃၀,၃၆၈,၆၀၉ ၈၄၃,၇၀၅,၁၄၃ ၂၇.၈
အာဖရိကတွိုက် ဂျိုဟ်ႏတုကိုပုင်ႏ
သမ်ဗဲသီခြောင်
ဗစ်တိုးရီးယားထီထဲ့
ကွန်

အာႏကွိုꩻ[မွဉ်းဖျင် | မွဉ်းဖျင်အရွီးခိုႏ]

  1. World Population Prospects: The 2017 Revision။ United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division။
  2. Continental regions as per UN categorisations/map.
  3. ဆာဟာရတွို့ꩻ is disputed between the Sahrawi Arab Democratic Republic, who administer a minority of the territory, and Morocco, who occupy the remainder.
  4. အီဂျစ်ခမ်းထီ is generally considered a transcontinental country in Northern Africa (UN region) and Western Asia; population and area figures are for African portion only, west of the Suez Canal.
  5. The Spanish Canary Islands, of which Las Palmas de Gran Canaria are Santa Cruz de Tenerife are co-capitals, are often considered part of Northern Africa due to their relative proximity to Morocco and Western Sahara; population and area figures are for ၂၀၀၁.
  6. The Spanish exclave of Ceuta is surrounded on land by Morocco in Northern Africa; population and area figures are for ၂၀၀၁.
  7. The Portuguese Madeira Islands are often considered part of Northern Africa due to their relative proximity to Morocco; population and area figures are for ၂၀၀၁.
  8. The Spanish exclave of Melilla is surrounded on land by Morocco in Northern Africa; population and area figures are for ၂၀၀၁.
  9. Bloemfontein is the judicial capital of South Africa, while Cape Town is its legislative seat, and Pretoria is the country's administrative seat.
  10. Yamoussoukro is the official capital of Côte d'Ivoire, while Abidjan is the de facto seat.