ဗျဉ္ဇန်ထွာလွဉ်ပုံႏ

ကဟဲ့ꩻဗာႏဒါႏ "ဗျဉ္ဇန်"နဝ်ꩻတဲး ပါဠိဘာႏသာႏဗျဉ္ဇန်ယို မန်းနဝ်ꩻဟဲ့ꩻ"ဗျည်း"နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ပအိုႏနေးနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻခန်းဗော့ꩻ"ဗျဉ္ဇန်"နုဲင်းနဝ်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။ ဗိုန်ပီနုဲင်း ကဟဲ့ꩻဒါႏ"ဗျည်း"နဝ်ꩻဖုံႏ၊ "ဗျဉ္ဇန်"ဖုံႏ၊ က-ရီး ခရီး-စတဲင်အတွိုင်ꩻ သရဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ "အအာအိအီအုအူ" တဖြုံႏစီႏ ဝွေꩻအငဝ်းတွမ်ႏဝွေꩻအငဝ်းအတွိုင်ꩻ ဟဲ့ꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏဗာႏသွူ၊ ကထွာဒါႏဆရာႏသား မဉ်ႏသွဉ်ဟဲ့ꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏနယ်လဲ့ တပဲ့ꩻဖုံႏလဲ့ ဟဲ့ꩻဒါႏလွဉ်နုဲင်းဒျာႏသွူ၊ မဉ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ လိတ်မွူးတဖွူꩻလိုမ်းယို အထျꩻအနာအထာႏဝ မဲဉ်ႏတနꩻလို့လꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

မဉ်ႏအွဉ်ႏနယ်ရီးဗာႏဗျဉ္ဇန်ကရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ တဲႏဗာႏတဲမ်းဗာႏနေး ဝ+ အက္ခရာႏစက်ယိုနဝ်ꩻသွူ၊ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဗျဉ္ဇန်အက္ခရာႏကားကအဝ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏစကျာႏအက္ခရာႏနဝ်ꩻလင်ꩻလွဉ်ကွေႏကွေႏဖုံႏသွူ။ ဝ+ စကျာႏအက္ခရာႏနဝ်ꩻ သꩻအင်အရပ်၊ ဝွေꩻထွူနဝ်ꩻ ဟး ငွဉ်ꩻအရပ်၊ ကးဝဂ်နဝ်ꩻ ဖြေꩻထျꩻအရပ်၊ စးဝဂ်နဝ်ꩻ ဖြေꩻထာႏဝရပ်၊ ဋးဝဂ်နဝ်ꩻ ဖြေꩻခေါက်ရပ်၊ တးဝဂ်နဝ်ꩻ ဖြေꩻနာရပ်၊ ပးဝဂ်နဝ်ꩻ ဖြောင်းဗီႏရပ်၊ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ အငဝ်းကထန်ႏဒါႏ နေ့ꩻဖူရပ် ဝွေꩻခင်ႏလမ်းတွမ်ႏဝွေꩻငဝ်းထန်ႏဒျာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ က-စ-ဋ-တ-နဝ်ꩻ ခွေါင်းရိုꩻရိုꩻ သဘာဝအခွေါင်း၊ ခ-ဆ-ဌ-ထ နဝ်ꩻ ခွေါင်းပေႏပေႏ(ရွ)နေးငါ၊ ဂ-ဇ-ဍ-ဒ-ဗ ခွေါင်းမန်ႏမန်ႏ၊ ဃ-ဈ-ဎ-ဓ-ဘ နဝ်ꩻ စွော်စွော်ခွေါင်းဗာႏနေး၊ င-ဉ-ဏ-န-မ ငတ်ꩻဖြုံႏနဝ်ꩻ ခွေါင်းတွော့ꩻ ထွိုင်ႏသော့ꩻဟထိုးခိန်ႏနဝ်ꩻ အငဝ်းထန်ႏဒျာႏနေ့ꩻဖူကို၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ အစဲဉ်ႏအတွိုင်ꩻ (၁) ဖြေꩻထျꩻ (၂) ဖြေꩻထာႏဝ (၃) ဖြေꩻနာထျꩻ ဖြေꩻခေါက်အရပ် (၄) ဖြေꩻနာ (၅) ဖြောင်းဗီႏ လဲင်ႏတစိꩻစိꩻ သွတ်ꩻထင်ႏအနာ၊ အဝ်ႏဖြေꩻထျꩻနဝ်ꩻလꩻ တလဲင်ႏတစိꩻစိꩻဆွတ်ꩻထိုꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။

ကအဝ်ႏထန်ႏ အဝ်ႏဒျာႏပငါပရꩻနုဲင်းယိုတဲင် ဗျဉ္ဇန်အက္ခရာႏနဝ်ꩻဖုံႏ ကထွိုင်ႏအွဉ်ႏထွော့အငဝ်းထန်ႏခိန်ႏနဝ်ꩻ တဗူႏတဗန်ႏ ဝွေꩻခင်ႏလမ်းခွေနွို့၊ ခွေခင်ႏလမ်းဝွေꩻနွို့ တအဲဉ်ထဝ်း၊ အငဝ်းထန်ႏမဲဉ်ႏအဝ်ႏဗာႏဒျာႏသွူ၊ ဝွေꩻတွမ်ႏဝွေꩻ အငဝ်းဖေႏကထန်ႏမဲဉ်ႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ဗျဉ္ဇန်အက္ခရာႏ အဝ်ႏစုင်ႏလင်ႏထွူဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ယ-ရ-လ-ဝ-သ-ဟ ဗီးဖုံႏမဉ်ႏသွတ်ꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏထွော့ဗီးသွတ်ꩻပုံႏတွော့ꩻ အွဉ်ႏထန်ႏဗာႏအငဝ်းနဝ်ꩻသွူ။ ကခံႏဗာႏအွဉ်ႏထွာအသွတ်ꩻပုံႏ "မိမိကိုယ်၊ ခန္ဓာကိုယ်" ယ-ဗျဉ္ဇန်နဝ်ꩻ ထွာလဲႏကွို့ꩻအသွတ်ꩻအီပုံႏလွုမ်ꩻ၊ အငဝ်းတထန်ႏတဝ်း၊ မာꩻနုဲင်းယိုစားလꩻတဝ်း၊ "အယ်=အုဲင်၊ အုယ်=အွီ၊ ကိုယ်=ကွေ၊ ကောယ်=ကွဲ" ကွပ်ယသွတ်ꩻနုဲင်းယိုတဲင် အငဝ်းထန်ႏခေါ်လွိုထိုꩻဗာႏသွူ၊ နဝ်ꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း နုဲင်းဒျာႏ "မြင့်မိုရ်၊ အဿတိုရ်၊ ဗဟိုရ်"စတဲင်လဲ့ ထွာလဲႏကွို့ꩻအသွတ်ꩻခြေင်လွုမ်ꩻ၊ အငဝ်းတထန်ႏတဝ်း၊ မာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလꩻတဝ်း၊ ကရ်=ကရာ ရငဝ်းထန်ႏဗာႏ၊ သုံꩻဒျာႏကွို့ꩻ ထဲမ်အီသင်္ကေတနုဲင်းနဝ်ꩻလꩻတဝ်းသွူ။ နုဲင်းဒါႏ "ကလ်=ကုသိုလ်၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သီဟိုဠ်"ဖုံႏနဝ်ꩻ လးငဝ်းထိုꩻမားတဲင် ထဲမ်အီလဲႏကွို့ꩻသင်္ကေတလွုမ်ꩻနဝ်ꩻသွူ၊ အငဝ်းထန်ႏစဲင်းစဲင်းဗာႏ ဗိုန်နုဲင်း "ကယ်သီယံ"အကို လ်းသွတ်ꩻငဝ်းကထန်ႏအတွိုင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝ်းသွတ်ꩻငဝ်းလဲ့ ဗိုန်နုဲင်းဒျာႏ "ပအိုဝ်ႏ"၊ "အမျိုဝ်ꩻ"စတဲင်ဖုံႏနဝ်ꩻ ဝ်းအဝ်ႏသွတ်ꩻခါꩻသွူတဲ့ ဝ်းသွတ်ꩻငဝ်းတထန်ႏတဝ်း၊ ထွာသုံꩻလꩻဒျာႏကွို့ꩻ အသွတ်ꩻသင်္ကေတတဗာႏလွုမ်ꩻသွူ၊ မာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလꩻတဝ်း၊ ပေါႏဝ်းသွတ်ꩻခါလဲ့ ဝ်းကသွတ်ꩻခါꩻဒါႏငဝ်းကိုနဝ်ꩻ ဝ်းသွတ်ꩻငဝ်းပါနဝ်ꩻသွူ။

သ်းသွတ်ꩻအကိုနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏထွာငါႏသွူပအိုႏလဲ့ ကွပ်ပွိုးလွောက်ꩻလွဉ်ꩻဒျာႏမန်းဖဲ့ꩻတဲင် အဝ်ႏအိုင်ဒင်ႏသွူခမ်ꩻပွုမ်ႏလောင်းတဲ့ အဝ်ႏဆင်ꩻရယ်ꩻလွဗာႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ၊ (အိုအေက်သ်)=ဖိုးထီး၊ မန်းမာꩻစသွတ်ꩻလဲ့ သွတ်ꩻလွဉ်ꩻနုဲင်းနုဲင်း။

ပအိုဝ်ႏလိတ်မွူးတန်ဗီးသွတ်ꩻဇယား-၅၀

(အ)	အက်=ယူႏပက်	အင်=သူႏအင်ꩻ	အတ်=တမတ်း	အန်=နားမန်ꩻ	အပ်=နဲႏစပ်	အမ်=ကမ်ကျင်ꩻ	အယ်=အုဲင်'အှဲ	အဝ်=အဝ်	အဟ်=အာ	အ+်=အားဟား
(အိ)	အိက်=ဟူအိက်း	အိင်=ဒိုင်ႏတိင်ႏ	အိတ်=တပိတ်း	အိန်=သိန်ဖဲင်း	အိပ်=ခင်ႏလိပ်ꩻ	အိမ်=ထီသိမ်ႏ	အိယ်=အီယီ	အိဝ်=အျူ-အီယူ	အိဟ်=အျာ-အီယာ	အိ+်=အီးဟီး
(အု)	အုက်=လုက်ꩻကို	အုင်=ထီဗုင်ꩻ	အုတ်=ဟူသုတ်ꩻ	အုန်=ဗုန်ႏထီ	အုပ်=အသုပ်း	အုမ်=ခမ်းအုမ်ႏ	အုယ်=အွီ-အူယီ	အုဝ်=အူဝ်-အူဝူ	အုဟ်=အူ	အု+်=အူးဟူး
(အှု)	အှုက်=ကှုက်ငဝ်း	အှုင်=မှိုင်ꩻကှုင်	အှုတ်=ဗှုတ်ꩻထီ	အှုန်=ဗှုန်ႏထီ	အှုပ်=အစှုပ်	အှုမ်=စှုမ်ႏစီႏ	အှုယ်=အှူယီ	အှုဝ်=အှူဝူ	အှုဟ်=အှူဟာ	အှု+်=အှူးဟှူး
(အေ)	အေ=လေက်ကို	အေင်=အေင်က္လင်း	အေတ်=ခေတ်ယို	အေန်=ထီလေန်ꩻ	အေပ်=ကေပ်ꩻဟူ	လေမ်း=လေမ်းလုဲꩻ	အေယ်=အေယီ	အေဝ်=အျို-အေယို	အေဟ်=အျာ-အေယာ	အေ+်=အေဟေ
(အဲ)	အဲက်=ထွားယဲက်း	အဲင်=တဲက်းဆဲင်ႏ	အဲတ်=ဒဲန်ပဲတ်ꩻ	အဲန်=ဗှူအဲန်	အဲပ်=ပ္လူးအဲပ်ꩻ	အဲမ်=ထွားလဲမ်ꩻ	အဲယ်=အဲယီ	အဲဝ်=အျော-အဲယော	အဲဟ်=အျာ-အဲယာ	အဲ+်=အဲဟဲး
(အို)	အိုက်=အိုင်တကိုက်ꩻ	အိုင်=အိုင်လင်ꩻ	အိုတ်=နမ်းကိုတ်း	အိုန်=ဗွေႏဗိုန်	အိုပ်=ဆဲင်ꩻဆိုပ်ꩻ	အိုမ်=စိုမ်ႏ	အိုယ်=အွေ-အိုဝွေ	အိုဝ်=အိုဝို	အိုဟ်=အွာ-အိုဝါ	အို+်=အိုးဟိုး
(အှို)	အှိုက်=တအှိုက်ꩻထီ	အှိုင်=နားအွိုင်	အှိုတ်=ဖိဉ်းမှိုတ်	အှိုန်=ယွယွဒှိုန်း	အှိုပ်=	အှိုမ်=	အှိုယ်=အှိုယေ	အှိုဝ်=အှိုဝို	အှိုဟ်=အှို+ာ	အှို+်=အှိုဟှို
(အော)	အောက်=စောက်ꩻခမ်းကောင်	အောင်=ကောင်	အောတ်=မောန်တမောတ်	အောန်=မောန်	အောပ်=ကောပ်နဝ်ꩻမꩻ	အောမ်=စာဟောမ်စောမ်	အောယ်=အွဲ-အောယဲ	အောဝ်=အောဝူ	အောဟ်=အွာ-အောဝါ	အော+်=အောဟော
(အှေုာ	အှောက်=ဝှေါက်ꩻဗှောင်ဟို့ꩻ	အှောင်=အှောင်ခင်ႏမီႏ	အှောတ်=ထှောန်ႏပှောတ်	အှောန်=အှောန်ငါ	အှောပ်=	အှောမ်=	အှောယ်=အှောယဲ	အှောဝ်=အှောဝေါ	အှောဟ်=အှော+ါ	အှော+်=အှောဟှော
(အယ်)	အယ်က်=အားဟဲက်	အယ်င်=အားဟဲင်	အယ်တ်=အားဟဲတ်	အယ်န်=အားဟဲန်	အယ်ပ်=အားဟဲပ်	အယ်မ်=အားဟဲမ်	အယ်ယ်=အယ်ယယ်	အယ်ဝ်=အယ်ယဝ်	အယ်ဟ်=အယ်ယာ	အယ်+်=အယ်+ယ်
(အဝ်)	အဝ်က်=အားဟောက်	အဝ်င်=အာဟောင်	အဝ်တ်=အဝ်ဝေါတ်	အဝ်န်=အဝ်ဝေါန်	အဝ်ပ်=အဝ်ဝေါပ်	အဝ်မ်=အဝ်ဝေါမ်	အဝ်ယ်=အဝ်ဝယ်	အဝ်ဝ်=အဝ်ဝဝ်	အဝ်ဟ်=အဝ်ဝါ	အဝ်+်=အဝ်ဟဝ်း
(အုဝ်)	အုဝ်က်=အားအှောက်	အုဝ်င်=အားအှောင်	အုဝ်တ်=အားအှောတ်	အုဝ်န်=အားအှောန်	အုဝ်ပ်=အားအှောပ်	အုဝ်မ်=အားအှောမ်	အုဝ်ယ်=အားအှောယ်	အုဝ်ဝ်=အာအှောဝ်	အုဝ်ဟ်=အာအှောဟ်	အုဝ်+်=အာအှောအာ