တီဘီရောႏဂါႏ

အဝ်ႏ Wikipedia ကို
အ​ညွှန်း​သို့ ခုန်ကူးရန် ရှာဖွေရန် ခုန်ကူးမည်
တီဘီရောႏဂါႏ
SynonymsPhthisis, phthisis pulmonalis, consumption, great white plague
Tuberculosis-x-ray-1.jpg
Chest X-ray of a person with advanced tuberculosis: Infection in both lungs is marked by white arrow-heads, and the formation of a cavity is marked by black arrows.
SpecialtyInfectious disease, pulmonology
လက္ခဏာႏဖိုင်ႏChronic cough, fever, cough with bloody mucus, weight loss[၁]
ပွိုးအကျောင်ꩻခရာႏMycobacterium tuberculosis[၁]
ယီးနယ်အန္တရာယ်ႏကိင်ꩻSmoking, HIV/AIDS[၁]
စဲစ်ထွားနယ်ꩻCXR, culture, tuberculin skin test, QuantiFERON[၁]
စဲစ်ထွားနယ်ꩻအလင်Pneumonia, histoplasmosis, sarcoidosis, coccidioidomycosis[၂]
ရဲးကမ်းScreening those at high risk, treatment of those infected, vaccination with bacillus Calmette-Guérin (BCG)[၃][၄][၅]
လိုမ်ꩻလာꩻAntibiotics[၁]
အလဲင်ႏခြွောန်း25% of people (latent TB)[၆]
သီမား၁.၅ သန်း (၂၀၂၀)[၇]
Depiction of a man with tuberculosis

တီဘီရောႏဂါႏ (အဲင်းကလေတ်: Tuberculosis) ယို အောဝ်ႏဒျာႏအွိုးတလီꩻလောင်းတွော့ꩻ ကူꩻရလွဉ်ဒါႏ ရောႏဂါႏတမျိုꩻဒျာႏသွူ။ တီဘီရောႏဂါႏယို ကျုဘာကယ် ဘက်စီလပ် (ခ) tubercle bacillus) လိတ်ဖြုံးဒွေါင်ႏယိုနဝ်ꩻ မိုက်ကိုဘတ်တီရီးယာႏ ရောႏဂါႏအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ထွာလွဉ်ဗာႏရောႏဂါႏသွူ။[၈] ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏ တီဘီရောႏဂါႏယိုတဲင် ကုဲင်းသီထိုꩻအီဒါႏနေနေသွူ။ နီလိုꩻသီနမ်ႏခန္ဓာႏလောင်းယို ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏ မိုက်ကိုဘက်တီးရီးယာႏရောဂါႏတဲင် ထွာလွဉ်ဗာႏ သွုန်ႏသိုႏ(အဆုတ်)ရောႏဂါႏဖုံးသွူ၊

ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏ သွုန်ႏသိုႏရောႏဂါႏတဲင် ရောႏဂါႏအမျိုꩻပေါင်ꩻလင်ဖုံႏလဲ့ꩻ ကုဲင်းထွာအီထိုꩻတောႏဒါႏနေနေသွူ၊ ရောႏဂါႏအမျိုꩻလင်ဖုံး နုဲင်းဒျာႏ တဟေထာꩻ နေ့ဖူထီရီႏ ဆူးဆီး လာယာထီတဲင် အောဝ်ႏအွိုး တလီꩻလောင်းတွော့ꩻ ရောႏဂါႏ ကူꩻရထိုꩻဗာႏဖုံႏ စတဲင် ရောႏဂါႏ နဲင်းယိုဖုံးနဝ်ꩻ ကုဲင်ႏထွာလွဉ်ဒါႏသွူ။[၉] ကွပ်ပွိုး တီဘီတဲင် ရောႏဂါႏလက္ခဏာႏ ပျတောဝ်ႏတဲင် အုံငီꩻတွမ်ႏ လိုꩻလောင်းလင်ဖုံးတဲင် ရောဂါႏ ကူꩻထိုꩻတေားဒါႏ လိုꩻလင်ဖုံးနဲင်းနဝ်သွူ။ ကွပ်ပွိုးရောႏဂါႏယိုတဲင် ပွေါႏမဉ်ႏတလိုမ်ꩻလာꩻတောဝ်းနဝ်ꩻ ၅၀% ခြောင်နုံꩻ ကုဲင်းသီထိုꩻဒါႏသွူ၊

ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမတဲင် ပေါႏရောႏဂါႏ ရအောဝ်ႏလဲဉ်းသွူနဝ်ꩻ သေနန်းကုသွူးသွူးသွော့ ကျမ်ႏမာႏရေꩻနဝ်ꩻ အရေꩻကီထဲင်းက ရွဉ်ရေꩻ ပညာႏရေꩻ စတွမ်ႏ အရေꩻအလောင်းလင်ဖုံးသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမတဲင် အွဉ်ႏရေꩻသွော့ꩻ ကျမ်ႏမာꩻရေꩻဖုံးဩ။

ရောႏဂါႏ လက္ခဏာႏဖုံႏ[မွဉ်းဖျင် | မွဉ်းဖျင်အရွီးခိုႏ]

  • သဟေညတဲင် နုတ်ခက်ꩻသွီႏပါဖုံႏ
  • ဆော့ဆာထာꩻ
  • အံႏအွီႏတောဝ်ႏ ဗိန်ႏအွီႏတောဝ်ႏ
  • သအောင်ဆာ
  • မွူးဟာခိုႏ ဗိန်ႏထာ တသိုꩻထန်ႏ နမ်ႏယာခဲဉ်ႏလင်ꩻ စတွမ်ႏ လက္ခာဏာႏ နုဲင်းယိုဖုံႏ မဉ်ႏထွာသွူနဝ်ꩻ လွုမ်ꩻလာထွူထွူသွော့ဩ။

အာႏကွိုꩻ[မွဉ်းဖျင် | မွဉ်းဖျင်အရွီးခိုႏ]

  1. ၁.၀ ၁.၁ ၁.၂ ၁.၃ ၁.၄ အာႏကွိုꩻချက်အမာႏ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named WHO2015Fact
  2. Ferri FF (2010)။ Ferri's differential diagnosis : a practical guide to the differential diagnosis of symptoms, signs, and clinical disorders (2nd ed.)။ Philadelphia, PA: Elsevier/Mosby။ p. Chapter T။ ISBN 978-0-323-07699-9
  3. အာႏကွိုꩻချက်အမာႏ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Haw2014
  4. အာႏကွိုꩻချက်အမာႏ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named TBCon2008
  5. အာႏကွိုꩻချက်အမာႏ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Harr2013
  6. အာႏကွိုꩻချက်အမာႏ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named WHO2018Fact
  7. Tuberculosis deaths rise for the first time in more than a decade due to the COVID-19 pandemic (in en)။
  8. Kumar V, Abbas AK, Fausto N, Mitchell RN (2007)။ Robbins Basic Pathology (8th ed.)။ Saunders Elsevier။ pp. 516–522။ ISBN 978-1-4160-2973-1CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  9. Konstantinos A (2010). "Testing for tuberculosis". Australian Prescriber 33 (1): 12–18.