သာႏမဏေႏကျောႏ
ဟဝ်သေထွိုက်ငါႏ သာႏမဏေႏကျောႏခရာႏ
[မွဉ်းဖျင် | မွဉ်းဖျင်အရွီးခိုႏ]ဝေင်ꩻအမရပူရ(တောင်မြို့) ပျုကျမ်ꩻဘာသာဋီကာ ဗွေႏဆရာႏတောႏ ဗွေႏဗွန်ဇနကာဘိဝံသ တဲမ်းထွို့ꩻဖေႏစီꩻကန်ꩻထွူ တဲင် ဝေင်ꩻမန္တလေꩻ၊ ပရိယတ္တသာသနဟိတအစွိုꩻသား အွဉ်မာꩻတဲႏစ မန်းသက္ကရာဇ် ၁၃၁၁-ဗာႏရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ သာႏမဏေႏကျောႏ အစွိုꩻသားဖုံႏ တဲႏရီးရီး ဝေင်ꩻမန္တလေꩻ၊ ဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ ပဂိုꩻ၊ ရန်ႏကုန်ႏ၊ မော်ႏလမြိုင်ကျွန်း (ဧရာႏဝတီႏ)၊ မြင်းခြံ၊ တောင်ႏကီꩻ၊ ပခုက္ကူ၊ မုံရွာ၊ သထုံႏ၊ တံတားဦး၊ နေပြည်တော်၊ စစ်တွေ၊ ပြင်ဦးလွင်၊ ကော့ကရိတ်၊ သန်လျင်-ဖုံႏကိုလဲ့ မာꩻလွေꩻနုဲင်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ (ယိုခါနဝ်ꩻ- ဟိုပုံꩻဝေင်ꩻကိုလဲ့ အဝ်ႏလွေꩻလဲဉ်းနေနေသွူ)။
ပွယ်ꩻရီလိတ်ပုံႏစံႏ သာႏမဏေႏကျောႏ ပွယ်ꩻရီလိတ်ယို ဖြေႏဗာႏ ပထမရန်း၊ ဒုတိယရန်း၊ တတိယရန်း-အဝ်ႏ(၃)ရန်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ တရန်းတရန်းယို ဖြေႏဗာႏ(၁)နေင်ႏ၊ အရန်းလယို မဉ်ႏအောင်ႏထွူမꩻ ဖြေႏဗာႏအရန်းကီကီသွူ။ ပေါႏမဉ်ႏအောင်ႏလို့ (၃)ရန်းမꩻ ဆဲင်ႏရာꩻအစွိုꩻသား ဖေႏအပ်လွေꩻ “သာသနာလင်္ကာရ”သာႏမဏေႏကျောႏဘွဲ့၊ ကအောင်ႏထွူ(၃)ရန်းသား အဘွဲ့တောႏဆꩻချာ နဝ်ꩻ အောင်ႏရာꩻအစွိုꩻသား ဖေႏလွေꩻဘွဲ့ထူꩻ “အလင်္ကာရ-အာဇည”စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ သက်အခန်ꩻအထွော့ ပွယ်ꩻရီလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ဖြေႏလꩻကွို့ꩻ သျင်ႏအသက်(၂၀)မာꩻလသားလွုမ်ꩻ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ယိုခါနဝ်ꩻ ဗွေႏဗွန်တန်သီး ထွားလွေꩻထာꩻတာႏ ဆွာꩻအတွက်တဲင် ယစွိုꩻစွိုꩻနဝ်ꩻ ရဟန်ꩻတဲ့ဖြေႏအဝ်ႏလꩻဒျာႏ-ခွင်ꩻဖေႏခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူႏ ပျဌာန်းလိတ်ဖုံႏ ပထမအရန်းကိုနဝ်ꩻ (က) ဝိနယ်ꩻမဟာဝါႏပါဠိတောႏ ( ခ ) အင်္ဂုတ္တုရ်ပါဠိတောႏ (တဲႏဧကနိပါတ် ဗꩻတိကနိပါတ်)၊ ( ဂ ) ဓမ္မပဒအ ဋ္ဌကထာ (ယမကဝဂ်တွမ်ႏ အပ္ပမာဒဝဂ်)၊ (ဃ) သဒ္ဒါႏ ၅-စောင်ႏ (သန္ဓိ-နာမ်ႏ-ကာရက-အာချာတ်-ကိတ်)၊ ( င ) အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ ခလ(၃)ပဲင်ꩻ (စိတ်-စေတသိက်-ပကိဏ်း)။ ဒုတိယရန်းကို- (က) စူဠဝါပါဠိတောႏ/ပရိဝါပါဠိတောႏ ( ခ ) အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတောႏ (တဲႏစတုက္ကနိပါတ် ဗꩻဆက္ကနိပါတ်)၊ ( ဂ ) ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာ (တဲႏစိတ္တဝဂ်ဗꩻ ဒဏ္ဍဝဂ်)၊ (ဃ) သဒ္ဒါႏ ၇-စောင်ႏ (သန္ဓိ-နာမ်ႏ-ကာရက-အာချာတ်-ကိတ်-သမာသ်-တဒ္ဓိတ်)၊ ( င ) အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ (၆)ပဲင်ꩻ (စိတ်-စေတသိက်-ပကိဏ်း-ဝီထိ-ဝီထိမုတ်-ရုပ်)။ တတိယရန်းကို- (က) ပါရာဇိကဏ်တွမ်ႏ ပါစိတ်ပါဠိတောႏ ၊ ( ခ ) အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတောႏ (တဲႏသတ္တကနိပါတ် ဗꩻ ဧကာဒသကနိပါတ်လို့)၊ ( ဂ ) ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာ (တဲႏဇရာဝဂ် ဗꩻဗြာဟ္မဏဝဂ်လို့)၊ (ဃ) သဒ္ဒါႏ ၈-စောင်ႏ (သန္ဓိ-နာမ်ႏ-ကာရက-အာချာတ်-ကိတ်-သမာသ်-တဒ္ဓိတ်-ဥဏာဒ်)၊ ( င ) အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ ခလ(၉)ပဲင်ꩻ (စိတ်-စေတသိက်-ပကိဏ်း-ဝီထိ-ဝီထိမုတ်-ရုပ်-သမုစ္စည်း-ပစ္စည်း-ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ)။ ကပျဌာန်းခါꩻဒါႏ ပါဠိအဋ္ဌကထာႏဖုံႏအကို နေးတွမ်ႏအဋ္ဌကထာႏနယ်ꩻ၊ ဋီကာနယ်ꩻဖုံႏတဲင် ထွဉ်ႏဖေႏနယ်အနက်၊ နေးတွမ်ႏသဒ္ဒါႏ နယ်ꩻ သင်္ဂဟနယ်ꩻဖုံႏတဲင် ထွဉ်ႏတွက်ရုပ်စတဲင်တွမ်ႏ ထွဉ်ႏတွမ်အလꩻတရာꩻနမ်းထွူတွော့ꩻ ဝွေႏဖန်ႏလွေꩻသင်္ဂျိုဟ်ႏနယ်ꩻဖုံႏစတဲင် နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ပုဂ္ဂိုလ်ႏကအောင်ႏထွူလဲဉ်းသားအတာႏ (၁) ပါရာဇိကဏ်ႏပါဠိတောႏ လိတ်မဲ့ငါ (၃၈၁)၊ (၂) ပါစိတ်ပါဠိတောႏ လိတ်မဲ့ငါ(၄၇၀)၊ (၃) မဟာဝါပါဠိတောႏ လိတ်မဲ့ငါ (၅၁၁)၊ (၄) စူဠဝါပါဠိတောႏ လိတ်မဲ့ငါ (၅၀၈)၊ (၅) ပရိဝါပါဠိတောႏ လိတ်မဲ့ငါ (၃၉၀)။ စုစုခြွဉ်း ဝိနယ်ꩻ(၅)ကျမ်ꩻ လိတ်မဲ့ငါ (၂၂၆၀)။ အင်္ဂုတ္တိုရ်ႏ ပထမဖွူꩻ လိတ်မဲ့ငါ (၅၈၀)၊ အင်္ဂုတ္တိုရ်ႏ ဒုတိယဖွူꩻ လိတ်မဲ့ငါ (၅၁၃)၊ အင်္ဂုတ္တိုရ်ႏ တတိယဖွူꩻ လိတ်မဲ့ငါ (၅၅၈) စုစုခြွဉ်း အင်္ဂုတ္တိုရ်ႏ(၁၁)ကျမ်ꩻ လိတ်မဲ့ငါ (၁၆၅၁)မဲ့ငါ။ ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာ ပထမဖွူꩻ လိတ်မဲ့ငါ (၄၄၇)၊ ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာ ဒုတိယဖွူꩻ လိတ်မဲ့ငါ (၄၅၄)၊ စုစုခြွဉ်း ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာ (၂၆) ဝဂ် လိတ်မဲ့ငါ (၉၀၁)မဲ့ငါ၊ သဒ္ဒါႏ (၈)စောင်ႏ၊ သင်္ဂဟ (၉)ပဲင်ꩻဖုံႏယို သွဉ်ထူႏတဲးတဲးဝါးဝါးခါꩻ ဆရာႏထျꩻထွူတဲင် နဲင်ႏငံႏတောႏအစိုႏ ရပွယ်ꩻရီလိတ်ဖုံႏအကို ဓမ္မာစရိယပွယ်ꩻရီလိတ်၊ နိကာယ်ပွယ်ꩻရီလိတ်၊ တိပိဋကပွယ်ꩻရီလိတ်ဖုံႏလဲ့ မဉ်ႏနွို့ဖြေႏနဝ်ꩻ အောင်ႏမျင်ႏ ယိုꩻအီစွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ မဉ်ႏထွာချꩻလိတ်သားတဲ့ ကုဲင်းထွာနွောင်ꩻဒါႏ ချꩻလိတ်ယံ၊ မဉ်ႏဟော်ꩻတရာꩻလဲ့ ထွာနွောင်ꩻဓမ္မကထိကယံတပါꩻနဝ်ꩻသွူ။
သာႏမဏေႏကျောႏလိတ်ခရာႏ
[မွဉ်းဖျင် | မွဉ်းဖျင်အရွီးခိုႏ]ပေါႏမိဉ်ႏတဲမ်း "သာႏမဏေႏကျောႏလိတ်ခရာႏ"နဝ်ꩻ အထျꩻမူလ "ဝေင်ꩻမန္တလေꩻ၊ သကျသီဟအစွိုꩻခရာႏ"တဲ့ ပါတဝ်းထွူတဝ်းတဲင် တဲမ်းနယ်ပါရီးရီးဗာႏ သကျသီဟအစွိုꩻခရာႏ တစိꩻနဝ်ꩻသွူ။ အင်္ဂလိပ်သီး ကဆွမ်ꩻထိုꩻ သီပေါခွန်နဝ်ꩻ တနꩻ ၁၂၄၂-ဗာႏနေင်ႏတွင်ꩻ၊ ဆွမ်ꩻထွူထွိုင်ႏည တဆီသိုမ်နေင်ႏရပ် တွိုႏကောဇာနေင်ႏ ၁၂၆၀-ဗွေနဝ်ꩻမꩻ "ပရိယတ္တိသာသနဟိတအစွိုꩻ"တန်ယို ပေါႏပေါက်လွဉ်နဝ်ꩻသွူ။ ပရိယတ္တိသာသနဟိတအစွိုꩻ-ကရိုꩻနဝ်ꩻ အစွိုꩻကအီႏခွုမ်မာꩻလွေꩻဒါႏ ပရိယတ္တိသာႏသနာႏအကျိုꩻ အခရာႏလꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အစွိုꩻယိုနဝ်ꩻ ယင်ဟန်ႏသားဟဲ့ꩻဒျာႏ "သကျသီဟ"နုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ကထွိုင်ႏမာꩻ ပွယ်ꩻပြန်ႏလိတ်တွင်ꩻနဝ်ꩻ မာꩻသော့ꩻ "သကျသီဟဘုရာꩻတန်"သင်ႏဝင်ႏကိုတွော့ꩻ ဝင်ꩻအမျာꩻသေငါꩻအာတေားဒျာႏ "သကျသီဟအစွိုꩻ"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ သကျသီဟ ပွယ်ꩻရီလိတ်ယိုနဝ်ꩻ မိဉ်ႏထွာရဟန်ꩻသီးလဲ့ ဝါႏအတန်သွတ်ꩻ (၇)ဝါႏမာꩻလလွုမ်ꩻ၊ ပေါႏ(၇)ဝါႏမာꩻကီနဝ်ꩻ နွို့ဖြေႏခွင်ꩻအဲဉ်ထဝ်းသွူ။ ခါးလားကနွို့ဖြေႏ သကျသီဟ ဓမ္မာစရိယယိုနဝ်ꩻ အောင်ႏခါꩻရီးဗာႏက "ဥပစာတန်ꩻ"၊ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"စာသင်တန်း"နုဲင်းနဝ်ꩻ၊ လိတ်နဝ်ꩻတဲး အခြေပြု အငယ် အလတ် အကြီးးတန်ꩻ ကပါဖိုဒါႏလိတ်ဖုံႏ၊ တပါဖိုတဝ်းဒွိုန်း သဒ္ဒါငယ်-ဖုံႏစတဲင်လဲ့ အဝ်ႏပါထဲင်းသွူ။ မိဉ်ႏအောင်ႏလꩻနွောင်ꩻ ဓမ္မာစရိယ(၃)ကျမ်ꩻနဝ်ꩻ လꩻလွေꩻ "ပရိယတ္တိသာသနဟိတဓမ္မာစရိယ"ဘွဲ့တဲင် ယဟန်ႏသားနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻလုဲင်ႏဒျာႏ "အဘိဝံသ"ဘွဲ့နုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏသွူ။ ငဝ်းရီတဲ့ ခွုင်းကားတဲင် မန်းခမ်းပွယ်ꩻရီလိတ်အကိုနဝ်ꩻ အယပ်ꩻသွတ်ꩻတွော့ꩻ ကျိုꩻစာꩻဗာႏတဲး၊ ဉာဏ်ႏဟဝ်တဲးငါႏမꩻ အောင်ႏလꩻနွောင်ꩻ၊ ယင်ဟန်ႏသားတဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻတွင်ꩻ ကျမ္မာႏရေꩻလွောက်ꩻတဝ်းတဲင် အွဉ်ႏထွူတရတ်ထိုꩻဗာႏနေးသားတဲ့ အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ကွပ်ပွိုးဟဲ့ꩻအဘိဝံသ-နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ကအောင်ႏသားဘွဲ့မဉ်ꩻ အနာလွိုနဝ်ꩻ သော့ꩻထဲင်းယင်း "အဘိဝံသ"နုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ဥပမာႏ- ဘွဲ့မဉ်ꩻ "ကုဏ္ဍလ"ယို အနာမိဉ်ႏသော့ꩻထဲင်းဖေႏ (အဘိဝံသ)နဝ်ꩻ ထွာလွဉ်လုဲင်ႏ "ကုဏ္ဍလာဘိဝံသ"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ မန်းခမ်းအကို ခွုင်းပွယ်ꩻရီလိတ်အကိုနဝ်ꩻ ယပ်ꩻလဲဉ်းဝင်ꩻ၊ မဉ်ꩻတန်လဲဉ်းဝင်ꩻနဝ်ꩻမꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ လိတ်ဗဟုသုတဖဲ့ꩻလဲ့ လိုꩻကအောင်ႏလꩻသားယို ဝင်ꩻအွဉ်ႏရေꩻ၊ ဝင်ꩻထင်းတန်၊ ဝင်ꩻသေနာႏရောင် "လိုꩻဒါႏလိတ်"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ယလဲင်ႏလဲင်ႏတဲ့ အောင်ႏလဲႏကွို့ꩻ တပါꩻပေႏလွုမ်ꩻ၊ ယလဲင်ႏလဲင်ႏတဲ့ အောင်ႏတဝ်းတပါꩻပါꩻ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ "အောင်ႏသားအဲဉ်ထဝ်း-ဖေႏကထွာဗာႏမွုန်း"အစွိုꩻစီꩻကန်ꩻအလꩻ သမ်းအဝ်ႏခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ခွုင်းကနွို့ဖြေႏသားဖုံႏအကို အမတ်လꩻအာလွိုဝင်ꩻသားနဝ်ꩻ ဒင်ႏဖေႏအမတ်တွော့ꩻ ဖေႏအောင်ႏနေးဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ အစွိုꩻလိုꩻတန်ဖုံႏလဲ့ ကျိုꩻစာꩻရောင်မွေးစွဉ်ႏဒျာႏ၊ ဗွေႏဆရာႏတောႏ ကရီယပ်ꩻယပ်ꩻဒါႏငါႏ ငဝ်းရီပုစ္ဆာႏသားနဝ်ꩻလဲ့ ဝွေꩻသီးထိုမ်ႏလွိုက်ခါꩻနေးစွဉ်ႏ၊ ဝွေꩻသီးကမိဉ်အွဉ်ႏယပ်ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏနဝ်ꩻ လွေꩻပင်ꩻစွဉ်ႏ ဗွေႏဗွန်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ပုဂ္ဂိုလ်ႏကနွို့ဖြေႏသားဖုံႏနဝ်ꩻ မူလကျမ်ꩻအတွိုင်ꩻကိုလဲ့ ကေႏဗာႏ၊ ကျမ်ꩻအရံႏ အလောင်ႏအလင်ဖုံႏလဲ့ ထွားကေႏကေႏခါꩻဗာႏ၊ ပေါႏတထွားစွုမ်ႏနွောင်ꩻတဝ်းလိတ်နဝ်ꩻ အီႏအောင်ႏဗာႏ တယိုꩻတဝ်း၊ ကွပ်ပွိုးထွားခါꩻစွုမ်ႏလဲဉ်းလိတ်နုဲင်းယိုနဝ်ꩻမꩻ ပေါႏအောင်ႏလꩻတဲ့ လိုꩻဒါႏလိတ်-လိုꩻယံကရိုꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻသံႏသယ အဝ်ႏဒွုမ်သွူ။ မစိုးရိမ် (တိုက်ဟောင်း)ဆရာႏတောႏ၊ မြောင်းမြဆရာႏတောႏ၊ အဘယာရာမဆရာႏတောႏ၊ မဟာဂန္ဓာရုံဆရာႏတောႏ၊ မင်းကွန်းတိပိဋကဓရဆရာႏတောႏ၊ ညောင်ႏရွီႏ-ကန်ကြီးဆရာႏတောႏ၊ ပါမောက္ခချုပ်ဆရာႏတောႏ (ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ်ႏ)-စတဲင် ဗွေႏဆရာႏတောႏ မဉ်ꩻကျောႏလိတ်ဒါႏ ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ အဝ်ႏပရိယတ္တိသာသနဟိတအစွိုꩻ လွူးဖွါꩻလွဉ်ဖေႏတဲ့ မွေးမွေးနဝ်ꩻသွူ။ ယိုခါ မန္တလေꩻ မစိုးရိမ် (တိုက်သစ်)ကို သံဃာႏအဝ်ႏနေး အရေင်တန်ꩻ၊ ချꩻလိတ်သား၊ ထွာကျောင်ꩻဆောင် အတန်အကဲႏသား၊ ကပါသော့ꩻဒါႏ အုပ်ချုပ်ရေꩻအစွိုꩻကိုသားဖုံႏနဝ်ꩻ အောင်ႏဗာႏပွယ်ꩻရီလိတ်ယိုမꩻလꩻ-အရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ပေါႏတဲႏဆို့ꩻတသာ ကျောင်ꩻဆောင်တဖြုံႏတဖြုံႏလဲ့ "ကျောင်ꩻယို ဟန်ႏနေင်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ အပါꩻမုဲင်ꩻအောင်ႏ သကျသီဟပွယ်ꩻရီလိတ်တဲ့ ဖေႏအပ်ကအောင်ႏသားနဝ်ꩻသနယ်"တဲမ်းလိတ်သား တွိုႏလွေꩻမန္တလေꩻတွင်ꩻ သွꩻပေႏခြုဲင်းနယ်ဖိုနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ အစွိုꩻတန် ရေႏမိုးချက် အပွိုက်(ဂ)အလꩻ မာꩻလွေꩻဖေႏဗာႏ "သကျသီဟသာႏမဏေႏကျောႏ"ပွယ်ꩻရီလိတ်ယင်၊ ရဟန်ꩻသကျသီဟ ပွယ်ꩻရီလိတ်ထွူ ထွိုင်ႏညနေင်ႏပေါင်ꩻ (၅၀)လွို တွိုႏကောဇာနေင်ႏ ၁၃၁၁-ဗာႏကိုနဝ်ꩻမꩻ ကွဲးမာꩻဖေႏနွောင်ꩻ "သာႏမဏေႏကျောႏ"ပွယ်ꩻရီလိတ်နဝ်ꩻသွူ။ ပွယ်ꩻရီလိတ်ယိုအတွက် ယံဖေႏနေး ကတဲမ်းထွို့ꩻဖေႏ ယီးထွဉ်ႏသွဉ်အီတွမ်ႏ ထေငဝ်းရီပုစ္ဆာႏစီꩻကန်ꩻဖုံႏ လွေꩻလဝ်းခန်း ဗွေႏဗွန်ဇနကာဘိဝံသထျꩻ၊ ဗွေႏဗွန်နဝ်ꩻ အဝ်ႏယူႏသေꩻခါꩻ နေင်ႏဆေ့ꩻဆေ့ꩻပေႏအကို ဖေႏနေးကယားကာႏပိုန်းလꩻနွောင်ꩻ ပိဋကတ်ပင်ႏလယ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကျမ်ႏစဲႏသေႏခါꩻ ညလဲဉ်းဒျာႏရင်ꩻတွော့ꩻ ဝွေꩻဗွေႏတဲမ်းထွို့ꩻဖေႏခန်း ကအီႏသွဉ်တာႏတွမ်ႏ ရီပုစ္ဆာႏစီꩻကန်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ပွယ်ꩻရီလိတ်ယိုအတာႏ အွဉ်ႏထွော့နေးအရန်း(၃)ရန်း၊ ပထမရန်း၊ ဒုတိယရန်း၊ တတိယရန်းနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ပထမရန်းအတွက် ကျမ်ꩻအနေႏနဝ်ꩻ (၁) ဝိနယ်ꩻမဟာဝဂ္ဂ (မဟာဝါ)၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ (ပထမတွဲꩻ)၊ ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာ (ပထမတွဲꩻ)နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကျမ်ꩻနဝ်ꩻ(၃)မျိုꩻဖုံႏအကို ဝိနယ်ꩻမဟာဝါနဝ်ꩻ လို့တအုပ်လိုမ်း၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ (ပထမတွဲꩻ)ကိုနဝ်ꩻ တဲႏဧကကနိပါတ် ဗꩻလွေꩻ တိကနိပါတ်လို့လွုမ်ꩻ၊ ဆဋ္ဌသံဂါယနာပါဠိတောႏကိုနဝ်ꩻ ပထမတွဲꩻ ဗꩻလွေꩻစတုက္ကပိဉ်တဲင် ပထမရန်းတာႏနဝ်ꩻ ဗꩻလွေꩻတိကလွုမ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာႏနဝ်ꩻတဲ့ ဆဋ္ဌသံဂါယနာအလꩻ အဝ်ႏ(ပထမတွဲꩻ၊ ဒုတိယတွဲꩻ)နီတွဲꩻလွုမ်ꩻ၊ ပထမတွဲꩻနဝ်ꩻ ဗꩻလွေꩻသဟဿဝဂ်လဲ့ ပထမရန်းအတာႏနဝ်ꩻ တဲႏယမကဝဂ် ဗꩻလွေꩻအပ္ပမာဒဝဂ် နီဝဂ်လွုမ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏဗွန်မဟာဂန္ဓာရုံ (ဇနကာဘိဝံသ) ကရေႏမိုးခါꩻဖေႏဒါႏအတွိုင်ꩻ အခိန်ႏဆေ့ꩻဆေ့ꩻအကို ကလွူꩻကထွား ပိဋကတ်လိတ်လုဲင်ꩻယိုနဝ်ꩻ ယံကဖြွဉ်မွိုင်မွိုင်၊ ယံကတွိုႏယိုꩻယိုꩻ-ရေႏမိုးနုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏရင်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ အခေႏခံႏလိတ်အနေႏနဝ်ꩻ အထျꩻအဝ်ႏသဒ္ဒါႏ' သင်္ဂျိုဟ်ႏနီမျိုꩻ၊ ပထမရန်းသားနဝ်ꩻ လꩻသေꩻခါꩻဗာႏ (သန္ဓိ၊ နာမ်ႏ၊ ကာရက)သိုမ်မျိုꩻ၊ သုတ်စဲဉ်ႏကေႏဗာႏ၊ သုတ်နက်ဒါႏဗာႏ၊ ဖေႏနေးကခွယ်ꩻချာꩻဒါႏ အပုံႏစံႏဗိုန် လိင်'ဂိုဏ်း'ကာရန်တဲင် ကျပ်ပါဗာႏ "နာမပဒမာလာ' အာချာတပဒမာလာ"ယင်နဝ်ꩻသွူ။ နာမပဒမာလာနဝ်ꩻ ဖြဝ်ꩻခမ်းညောင်ႏရွီႏသားကထေတဲ့အဝ်ႏ၊ ဗွေႏဗွန်မဟာဂန္ဓာရုံ ကစီႏစဲဉ်ႏနဝ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏနေနေ၊ (တွဲဖက်အခြေပြုသဒ္ဒါ' ပါဠိသိက္ခာနှင့် သဒ္ဒါအကျဉ်း)နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏလဲ့ ထွားဗာႏသေႏသေႏ၊ လွူꩻကေႏကေႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ဖေႏနေးကနွို့နွောင်ꩻ ပထမရန်းယိုနဝ်ꩻ အဆေ့ꩻသွတ်ꩻ ထင်ႏဖိုဒျာႏ အစိုႏရပထမငယ်တန်ꩻမꩻ ထွꩻနွောင်ꩻ-ဗွေႏဆရာႏသီး အွဉ်ႏထွော့ခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ သဒ္ဒါႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ သင်္ဂျိုဟ်ႏတဲ့နဝ်ꩻ ကျမ်ꩻ(၃)ကျမ်ꩻအကို တကျမ်ꩻတကျမ်ꩻအတာႏ ရီ(၂)ပုဒ်စီႏလွုမ်ꩻ၊ ဥပမာႏ- ဝိနယ်ꩻမဟာဝါ ပုစ္ဆာႏ(၁၀)ပုဒ်ကိုနဝ်ꩻ သဒ္ဒါႏ(၂)ပုဒ်တဲင် (၂၀)မတ်၊ သင်္ဂျိုဟ်ႏ(၂)ပုဒ် ထွာဖေႏအမတ်(၂၀)တာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဖြေႏဗာႏ(၃)နီꩻ၊ ဝိနယ်ꩻတနီꩻ၊ အင်္ဂုတ္တိုရ်ႏတနီꩻ၊ ဓမ္မပဒတနီꩻ၊ ပေါႏလွိုတဲင် သဒ္ဒါႏ'သင်္ဂျိုဟ်ႏနီမျိုꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်အမတ်(၆)တာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရီဒျာႏကျမ်ꩻကို ပြန်ႏမန်းတရိုꩻတဝ်း၊ ရီဒျာႏသရုပ်တရိုꩻတဝ်း၊ ဆဲင်ႏရာꩻအဓိပ္ပါယ်ႏတမျိုꩻမျိုꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ? သင်္ဂျိုဟ်ႏအတာႏ ပထမရန်း အွဉ်ႏထွော့ဖေႏ (၃)ပဲင်ꩻ၊ (စိတ်၊ စေတသိက်၊ ပကိဏ်း)၊ သရုပ်လဲ့သင်၊ စိတ်ယှဉ်-စေတသိက်ယှဉ်၊ ပကိဏ်းပဲင်ꩻနဝ်ꩻ ဝေဒနာဒိဒွိက၊ တိက၊ စတုက္က၊ ပဉ္စက၊ ဝေဒနာဒိဆက္က-လွူꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ထွားနေးဒျာႏ ပါဠိတောႏဝါကျအလွောက် ပဓာနကြိယာႏအကို ဓာတ်အလꩻ' ပစ္စည်းအလꩻ' ဝိဘတ်အလꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ ကဲဉ်းအာသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ ကလွူꩻသာႏမဏေႏကျောႏလိတ်အနယ်ꩻယိုနဝ်ꩻ အထျꩻအဝ်ႏ ဖေႏနေးကသေနာႏလꩻ ဘုရာꩻဟော်ꩻပါဠိတောႏ အခရာႏဒျာႏတဲင် မူလနဝ်ꩻ "မန်းရိုꩻ-ပါဠိမြင်'အနက်ထင်"တဲ့၊ ပေါႏထီႏပါဠိတဖြုံႏတဖြုံႏယို အနက်-အခရာႏထန်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ ဖေႏကသေသွူးစွဉ်ႏ တလဲင်ႏချင်ꩻ ရေႏရွယ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ဖေႏနေးကဖေႏဒါႏအနက်' ဖေႏနေးကဖေါႏနွောင်ꩻအခရာႏနဝ်ꩻ သဒ္ဒါႏသုတ်စဲဉ်ႏ' သုတ်နက်၊ သုတ်တသုတ်ကို တောင်ꩻအီရုပ် ဥဒါဟရုဏ်ႏတွမ်ႏ အပုံႏစံႏကဗိုန်ဒါႏ လိင်' ဂိုဏ်း' ကာရန်-ပဒမာလာနယ်ꩻဖုံႏယို ကေႏဗာႏမꩻ ထွာနွောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ နာမ်ႏဝိဘတ်အနက်နဝ်ꩻ အထျꩻအဝ်ႏကာရကကိုသူꩻ၊ ကာရကကိုသူꩻနဝ်ꩻ ဝိဘတ်နဝ်ꩻ တမျိုꩻ၊ ကထွိုင်ႏဖေႏအနက်နဝ်ꩻ တမျိုꩻ၊ မိဉ်ႏဒေါ့ꩻယိုꩻယိုꩻနဝ်ꩻ ဖေႏနေးကဖေႏနွောင်ꩻအနက်နဝ်ꩻ လိုꩻလွူꩻကာရက (ဝွေꩻကိုႏစာꩻနဝ်ꩻ ပါဠိသိက္ခာသဒ္ဒါကျဉ်း)နဝ်ꩻဒျာႏသွူ။ သွဉ်လိတ်သား သာႏမဏေႏတပါꩻ ပေါႏကေႏခါꩻလဲဉ်း တခွုင်းယိုနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏအဆရာႏ အစွဲးအကမ်းတဲင် မိဉ်ႏဖေႏလွေꩻ ပါဠိတောႏအနက်နဝ်ꩻ ပေါႏယပ်ꩻခုဲင်ႏငါႏတဝ်းဒွုမ်နဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏကုဲင်ဒုတိယရန်း လိတ်ကျမ်ꩻနဝ်ꩻ ဝိနယ်ꩻ စူဠဝဂ္ဂပါဠိ၊ ပရိဝါရပါဠိ (၂)ဖွူꩻ၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိတောႏနဝ်ꩻ တဲႏစတုက္ကနိပါတ် ဗꩻလွေꩻဆက္ကနိပါတ်ပါဠိတောႏ၊ ဓမ္မပဒနဝ်ꩻ တဲႏစိတ္တဝဂ် ဗꩻလွေꩻဒဏ္ဍဝဂ် ဗွေႏဆရာႏတောႏတန် အွဉ်ႏထွော့သေꩻဖေႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ သဒ္ဒါႏနဝ်ꩻ ပထမရန်း (သန္ဓိ-နာမ်ႏ-ကာရက)နဝ်ꩻဖုံႏပါ၊ လွိုငါသမ်းယင်းနဝ်ꩻ (သမာသမ်၊ တဒ္ဓိတ်)ယင်၊ အချာတွမ်ႏကိတ်ဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏပါထွူရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ပေါႏတွိုႏသွူ ဒုတိယရန်းယိုနဝ်ꩻ မာꩻဗာႏဝိဂျိုဟ်ႏ၊ သမာသ်'တဒ္ဓိတ်ဝိဂျိုဟ်ႏဖုံႏ၊ ကိတ်ဝိဂျိုဟ်ႏဖုံႏတဲ့ လွူꩻဗာႏတဲးတဲးဝါးဝါးနဝ်ꩻသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ အာႏကွိုꩻဗာႏဆရာႏ၊ ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻယိုနဝ်ꩻ ဝင်ꩻကထေသေꩻခါꩻ သာႏမဏေႏကျောႏသားတာႏ မတ်စုဖုံႏနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအာလွဉ်လဲဉ်း၊ တဲမ်းလိတ်သားယို ကအဝ်ႏသွဉ်နေခိန်ႏတွင်ꩻနဝ်ꩻ ကွိုꩻဗာႏနေးဒျာႏစူအာႏ တဲမ်းကူꩻဗာႏနေး ပနီꩻနီꩻနဝ်ꩻသွူ။ ထွိုင်ႏစီႏဒါႏ ကွန်ပျူတာခိန်ႏနဝ်ꩻ တဲမ်းလိတ်သားယို စီႏခြပ်သေꩻခါꩻနေး ကွန်ပျူတာ၊ လိတ်စောင်ႏမိဉ်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"ဝိဂ္ဂဟရောင်နီ"၊ ဗꩻယိုခါခါ အဝ်ႏသိမ်ꩻဟဝ်သေꩻခါꩻနေဒွိုန်းကဒျာႏသွူ။ သင်္ဂျိုဟ်ႏနဝ်ꩻ တိုꩻငါယင်း (ဝီထိ၊ ဝိထိမုတ်၊ ရုပ်၊ သမုစ္စည်း)၄-ပဲင်ꩻ၊ ယိုနဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်ဖေႏ အကျမ်ꩻစားလွုမ်ꩻ၊ ဆဲင်ႏရာꩻလိတ်ကျမ်ꩻကို ဝါကျအလွောက်ꩻ ထူႏဗာႏတရာꩻတမုဲင်ꩻ? ချꩻဗာႏဝီထိ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏအာနေကဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ တတိယရန်းအတာႏ လိတ်ကျမ်ꩻနဝ်ꩻ ဝိနယ်ꩻကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင် "ပါရာဇိကကဏ္ဍပါဠိ၊ ပါစိတ္တိယပါဠိ"(၂)ကျမ်ꩻ၊ နဝ်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ယိုခါခါ နဲင်ႏငန်ႏတောႏအစိုႏရ ကအဝ်ႏမာꩻလွေꩻ ဓမ္မာစရိယပွယ်ꩻရီလိတ်နဝ်ꩻ ပထမကျမ်ꩻ ပါရာဇိကဏ်ႏယိုသွူသနယ်။ အင်္ဂုတ္တိုရ်ႏနဝ်ꩻ တဲႏသတ္တကနိပါတ် ဗꩻလွေꩻစွဉ်ႏအသွတ်ꩻ ဧကာဒသကနိပါတ်၊ အင်္ဂုတ္တိုရ်ႏလို့ငါထမ်လွေꩻသူꩻ၊ ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာႏတဲ့ တဲႏဇရာဝဂ် ဗꩻလွေꩻစွဉ်ႏ အသွတ်ꩻသူꩻနေနေတဲင် ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာႏတဲ့ လို့တငါစွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ သဒ္ဒါႏနဝ်ꩻ ပေါင်းသေန်ႏလဲဉ်း ဒုတိယရန်း၊ လွိုထဲင်းယင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်ဥဏာဒ်လွုမ်ꩻတဲင် မိဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏယိုꩻယိုꩻနဝ်ꩻ တတိယရန်းတာႏ သဒ္ဒါႏ(၈)စောင်ႏလို့တယ်ꩻခန်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ရီပုံႏရီနယ်ꩻနဝ်ꩻ ကဗိုန်ချာ ပထမရန်းတဲ့အဝ်ႏဒါႏ၊ ဗိုန်ချာဒုတိယရန်းတဲ့ အဝ်ႏဒါႏတဲင် ရီခရာႏ ယိင်းအဝ်ႏအာအာ-ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ သင်္ဂျိုဟ်ႏနဝ်ꩻ တိုꩻငါထဲင်းယင်း "ပစ္စည်းပဲင်ꩻတွမ်ႏ ကမ္မဋ္ဌာန်းပဲင်ꩻ"နီပဲင်ꩻ၊ အဓိကနဝ်ꩻ စာချတန်ꩻယိုခါ အဋ္ဌသာလိနီ-စည်းမျဉ်းအမုဲင်(၁၀) "ပဋ္ဌာန်းပစ္စည်းပြိုင်"ကရိုꩻနဝ်ꩻ ရီအပုံႏစံႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ မိဉ်ႏထွားလွေꩻ ဝွေꩻသီးလိတ် အခေႏအနေႏနုဲင်းယိုခါနဝ်ꩻ "သာႏမဏေႏကျောႏ-သာႏမဏေႏကျောႏ"ဝင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ အကျောႏထွိုက်ဒျာႏရင်ꩻ၊ ဝိနယ်ꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻတဲ့ (၅)ကျမ်ꩻလို့လဲဉ်း၊ အင်္ဂုတ္တိုရ်ႏ(၃)တွဲꩻ၊ ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာႏတဲ့ (၂)တွဲꩻလို့လဲဉ်းတဲင် လိတ်ပနဲးစွစ်ꩻလဲဉ်း-ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ မဉ်ႏအောင်ႏလို့(၃)ရန်းနဝ်ꩻမꩻ လꩻလွေꩻ "အလင်္ကာရ"ဘွဲ့၊ ဗိုန်ပီနုဲင်း "အဘိဝံသ"ဘွဲ့ အွိုးချာနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ ဘွဲ့မဉ်ꩻဆꩻချာနဝ်ꩻ သွုပ်သော့ꩻထဲင်း "အလင်္ကာရ"၊ ဥပမာႏ- ဘွဲ့မဉ်ꩻ "သျင်ႏကုဏ္ဍလ"ယို ထွာတေား "သျင်ႏကုဏ္ဍလာလင်္ကာရ"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဆုဲင်ꩻချာယို သာႏမဏေႏကျောႏ ပွယ်ꩻရီလိတ်တဲ့ အဝ်ႏအာငါႏလဲဉ်း၊ သျင်ႏသာႏမဏေႏကျောႏလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထွာလဲဉ်းစင်ꩻတဲ့ ဖေႏနေးကနွို့ဖြေႏလꩻနုဲင်းနုဲင်းတဲင် အရိုꩻပါစွဉ်ႏ "ရဟန်းကျော်-ရဟန်ꩻကျောႏ"နုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏလဲဉ်းနဝ်ꩻသွူ။ အထျꩻထျꩻ မန္တလေꩻသားကမာꩻ ပွယ်ꩻရီလိတ်နဝ်ꩻ နေင်ႏပေါင်ꩻညလဲဉ်းဝင်ꩻ၊ မဉ်ꩻတဲ့တန်လဲဉ်းတဲင် နီသွဉ်းသီးတဲ့ လွေꩻဖြေႏဗာႏလို့ဒျာႏလဲ့ အောင်ႏဗာႏဖို့ မန္တလေꩻ-ရန်ႏကုန်ႏ နီထွောင်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ "သꩻဓာတ်-ခွေါင်ခံႏ၊ ယံမွေးဉာဏ်ႏ၊ ထိုထင်ႏ သာႏသနာႏ"၊ သꩻဓာတ်ဖေႏနေးကခွေါင်၊ လွေꩻဝင်ꩻဖုံႏဝင်ꩻခြာ ဖေႏကတွမ်ႏနဝ်ꩻ အထျꩻအဝ်ႏပညာႏရေꩻ၊ စခါငဝ်းအဝ်ႏတငွါ "ပညာႏဆေ့ꩻ-လွေꩻဗာႏဝင်ꩻဆꩻချာ"နဝ်ꩻတဲ့ ရငါႏဟော်ꩻလိတ်သား အဝ်ႏဟွုန်ဖိုမတဝ်။ "သꩻဟဝ်-ကျင်ꩻယံ၊ လိတ်ဒါႏသန်၊ ခြေင်ႏထံ သာႏသနာႏ"ဖေႏနေးကထွာနွောင်ꩻနဝ်ꩻ နီအဝ်ႏလိုႏဖေႏအာႏ ပင်ႏတသွောင်းငါႏ ပိုလီꩻ-တပဲ့ꩻဖုံႏ၊ သာႏမဏေႏကျောႏသားတပါꩻ တလꩻတဝ်းခန်း သာႏမဏေႏကျောႏဘွဲ့လဲ့ မိဉ်ႏထွားအကလွူꩻကျမ်ꩻနဝ်ꩻ လိတ်လုဲင်ꩻဗဟုသုတ တဆေ့ꩻတဝ်းဒွုမ်နဝ်ꩻသွူ။ တကာႏအမျာꩻ ကဆို့ꩻလူႏဒါႏကျောင်ꩻတောႏအကို ဗွန်ထိုဘုရာꩻတပဲ့ꩻ လိုꩻယံယဲ့ꩻနုဲင်းယို မိဉ်ႏအဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏနယ်ဖေႏနွောင်ꩻ နီတဖူꩻဟဝ်၊ ဘဝအခိုးအလျားတဲ့ နေးတွမ်ႏတရာꩻထီခွꩻ ဖေႏအွꩻဒါႏတဲင် ကိုꩻကွယ်ႏဆရာႏ ယံငါႏနဝ်ꩻသွူ။ မိဉ်ႏဒေါ့ꩻယိုꩻယိုꩻ ကွပ်ပွိုးလိတ်လုဲင်ꩻ ဗဟုသုတလွိုင်ႏတဲင် အုံနောင် ပုဂ္ဂိုလ်ႏကျောႏ လိုꩻပဲင်ႏဘုရာꩻငဝ်းငွါ ဟော်ꩻဖေါႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ကွိုင်ႏကယ်ꩻလဲဉ်းက ဝင်ꩻကမော့ꩻသွိုက်-ထွိုက်ကယ်ꩻထဲင်းက ပတ္တမျာꩻ- ယူႏယူႏစဉ်ꩻစာꩻနဝ်ꩻ ဟွုန်ဟဝ်နစ်သက်ငါႏသွူ။ ဘုရာꩻကဟော်ꩻဒါႏ ကျောင်ꩻအကျိုꩻကိုနဝ်ꩻ ဆို့ꩻလူႏကျောင်ꩻထွူ ပင်ꩻသွော့ ပုဂ္ဂိုလ်ႏဒါႏပညာႏ၊ အမျာꩻခိုမူႏ ဖေႏအာႏလူႏပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻတဲင် ဗွေႏဆရာႏသꩻခွꩻ-တကာႏငိမ်ꩻချမ်ꩻ၊ လွောက်ꩻဖက်ငါႏလို့ဝင်ꩻ- မဉ်ရိုꩻဖေႏငါႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ လိတ်တဲ့ ပနဲးဆွာꩻထိုꩻလဲဉ်း အွဉ်ႏသွတ်ꩻတခြိုက တခွုင်းယိုငါ၊ ကွပ်ဟော်ꩻထွားသွတ်ꩻသွတ်ꩻဖေႏ လိတ်နုဲင်းယိုတဲင် ကေꩻဇူꩻတန်ငါႏသွူ။[၁][၂]